Quyết định 34/2014/QĐ-UBND do Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam ban hành nhằm quy định chi tiết về mức thu, phương thức quản lý và sử dụng phí vệ sinh trên địa bàn tỉnh. Văn bản này thiết lập một cơ chế tài chính rõ ràng nhằm bù đắp chi phí cho các hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt cũng như rác thải sản xuất, kinh doanh, hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường bền vững.

Thông tin chung về văn bản pháp quy

• Tên văn bản: Quyết định số 34/2014/QĐ-UBND quy định mức thu, quản lý, sử dụng phí vệ sinh trên địa bàn tỉnh Hà Nam.
• Cơ quan ban hành: Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam.
• Người ký ban hành: Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Mai Tiến Dũng.
• Ngày có hiệu lực: Từ ngày 01 tháng 9 năm 2014.
• Văn bản bị thay thế: Thay thế Khoản 1, Điều 2 của Quyết định số 08/2013/QĐ-UBND ngày 22/01/2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam.

Phân loại đối tượng phát thải và nguyên tắc xác định phí vệ sinh

Quyết định phân chia các nguồn phát thải thành 5 nhóm đối tượng cụ thể với các nguyên tắc tính toán chi phí khác nhau:

• Đối tượng 1 (Hộ gia đình, cá nhân không gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh): Phí vệ sinh được thu nhằm bù đắp chi phí thu gom từ hộ gia đình đến điểm tập trung và chi phí bốc xúc, vận chuyển đến nhà máy xử lý. Trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ chi phí xử lý tại nhà máy. Giai đoạn 2014-2015, phí chỉ bù đắp khâu thu gom đến điểm tập trung. Từ năm 2016, thu thêm một phần để chi trả cho khâu bốc xúc, vận chuyển. Đối với khu vực thực hiện chôn lấp hợp vệ sinh, phí bù đắp khâu thu gom đến điểm chôn lấp và chi phí chôn lấp (giai đoạn 2014-2015 ngân sách hỗ trợ chi phí chôn lấp, từ năm 2016 người dân đóng góp thêm một phần).
• Đối tượng 2 (Hộ sản xuất, kinh doanh buôn bán nhỏ xen kẽ trong khu dân cư): Không bao gồm các hộ trong chợ do doanh nghiệp hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý. Nguyên tắc thu phí phải bù đắp toàn bộ 3 khâu: thu gom đến điểm tập trung, bốc xúc vận chuyển đến nhà máy, và xử lý rác tại nhà máy.
• Đối tượng 3 (Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, văn phòng, lực lượng vũ trang, tổ chức xã hội nghề nghiệp...): Áp dụng nguyên tắc thu phí bù đắp trọn gói cả 3 khâu từ nơi phát thải đến khâu xử lý cuối cùng tại nhà máy.
• Đối tượng 4 (Cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc doanh nghiệp, tổ chức quản lý chợ, sự kiện công cộng, biểu diễn nghệ thuật...): Tương tự đối tượng 3, phí thu gom phải đảm bảo bù đắp toàn bộ chi phí của cả 3 khâu (thu gom, vận chuyển và xử lý).
• Đối tượng 5 (Rác thải từ các khu vực công cộng tại đô thị): Toàn bộ chi phí cho các hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý do ngân sách Nhà nước chi trả và đảm bảo.

Quy định chi tiết về mức thu phí vệ sinh

Mức thu phí được áp dụng cụ thể cho từng nhóm đối tượng và địa bàn hành chính như sau:

• Đối với hộ gia đình, cá nhân (Đối tượng 1):
  • Khu vực các phường cũ thuộc thành phố Phủ Lý: Mức thu là 7.000 đồng/khẩu/tháng.
  • Khu vực các phường mới thành lập (theo Nghị quyết số 89/NQ-CP ngày 23/7/2013 của Chính phủ) và các thị trấn trên địa bàn tỉnh: Mức thu là 5.000 đồng/khẩu/tháng.
  • Các khu vực còn lại (xã, nông thôn): Mức thu là 4.000 đồng/khẩu/tháng.
  • Chính sách ưu đãi: Các nhân khẩu thuộc hộ nghèo được giảm 50% mức thu tương ứng của từng khu vực.
• Đối với các hộ sản xuất, kinh doanh, cơ quan, tổ chức (Đối tượng 2, 3 và 4):
  • Mức thu tối đa không quá 2.000 đồng/kg rác thải phát sinh.
  • Đơn vị dịch vụ môi trường phối hợp với chính quyền địa phương để xác định lượng rác thải thực tế và ký hợp đồng trực tiếp với các đối tượng này dựa trên định mức, đơn giá do Ủy ban nhân dân tỉnh quy định.
  • Đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại: Ban quản lý chợ hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện phân bổ và thu phí trực tiếp từ các hộ kinh doanh dựa trên hợp đồng tổng thể với đơn vị dịch vụ môi trường.
  • Đối với các sự kiện biểu diễn nghệ thuật, hội chợ, triển lãm: Đơn vị dịch vụ môi trường ký hợp đồng trực tiếp với đơn vị tổ chức để thu phí tính đủ cả 3 khâu (không được tính là rác thải công cộng).

Cơ chế quản lý và sử dụng nguồn thu phí vệ sinh

Việc quản lý và sử dụng nguồn thu được phân cấp rõ ràng nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả:

• Nguồn thu từ hộ gia đình, cá nhân (Đối tượng 1):
  • Toàn bộ số tiền thu được để lại 100% cho thôn, tổ phố, tổ dân phố tự quản lý và sử dụng. Nguồn thu này dùng để chi trả tiền công cho người trực tiếp đi thu phí và người thực hiện thu gom rác thải từ hộ gia đình đến điểm tập trung. Mức chi trả cụ thể do thôn, tổ dân phố tự bàn bạc và thỏa thuận thống nhất với người lao động.
  • Cơ chế điều chỉnh linh hoạt: Nếu tổng chi phí thực tế lớn hơn số thu theo quy định, thôn/tổ dân phố tổ chức họp dân theo quy chế dân chủ để quyết định mức thu cao hơn (nhưng không vượt quá mức trần do Hội đồng nhân dân tỉnh quy định). Ngược lại, nếu số thu lớn hơn chi phí thực tế, có thể họp dân để thống nhất giảm mức thu.
  • Trường hợp giao cho đơn vị dịch vụ môi trường thu gom và thu phí trực tiếp tại các phường, thị trấn: Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ xem xét quyết định dựa trên đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã.
  • Đối với hình thức chôn lấp tập trung theo quy hoạch: Các xã, phường, thị trấn phải lập đề án cụ thể trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ chi phí vận chuyển từ điểm tập trung đến bãi chôn lấp và chi phí vận hành chôn lấp hợp vệ sinh.
• Nguồn thu từ các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh (Đối tượng 2, 3, 4):
  • Toàn bộ số tiền thu được xác định là doanh thu của đơn vị sự nghiệp công lập hoặc đơn vị dịch vụ môi trường được Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu.
  • Đơn vị thu phí có trách nhiệm sử dụng nguồn thu này để bù đắp chi phí tổ chức thu, chi phí thu gom, bốc xúc, vận chuyển, xử lý rác thải và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước.
• Đối với rác thải công cộng (Đối tượng 5): Ủy ban nhân dân cấp huyện chủ trì phối hợp với đơn vị dịch vụ thực hiện phương thức khoán (khoán công quét dọn, khoán lượng rác, khoán chi phí vận chuyển và xử lý) bằng nguồn ngân sách nhà nước.

Quy định về xử lý vi phạm hành chính

Các hành vi vi phạm quy định về mức thu, nộp, quản lý và sử dụng phí vệ sinh sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo các văn bản pháp luật hiện hành, bao gồm:

• Nghị định số 109/2013/NĐ-CP ngày 24 tháng 9 năm 2013 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý giá, phí, lệ phí và hóa đơn.
• Nghị định số 179/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
• Các quy định pháp luật liên quan khác của Nhà nước tại thời điểm phát hiện vi phạm.

Trách nhiệm tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành

Quyết định phân công trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh Hà Nam:

• Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố: Chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức, chỉ đạo công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải và tổ chức thu phí vệ sinh đối với các đối tượng phát thải trên địa bàn quản lý.
• Ủy ban nhân dân cấp xã: Có trách nhiệm phối hợp, chỉ đạo trực tiếp các thôn, tổ dân phố triển khai công tác thu phí vệ sinh đúng quy định, đảm bảo công khai, minh bạch.
• Các Sở, ngành cấp tỉnh (Tài chính, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường, Cục Thuế tỉnh): Có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết quy trình thu, nộp, quản lý và sử dụng nguồn phí vệ sinh thống nhất trên toàn tỉnh.
• Đơn vị dịch vụ môi trường: Chủ động phối hợp với chính quyền các cấp (huyện, xã, thôn, tổ dân phố) để thực hiện tốt công tác vệ sinh môi trường theo đúng các cam kết và quy định pháp luật.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2014. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Thủ trưởng các Sở, ban, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.