Quyết định 21/2004/QĐ-BGTVT quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ Giao thông vận tải. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập hệ thống tổ chức, phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan thanh tra ngành giao thông vận tải nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Vị trí và chức năng của Thanh tra Bộ Giao thông vận tải

Thanh tra Bộ Giao thông vận tải là cơ quan trực thuộc Bộ Giao thông vận tải, đóng vai trò là một mắt xích trong hệ thống tổ chức Thanh tra giao thông vận tải. Cơ quan này thực hiện hai chức năng cốt lõi bao gồm:

• Thanh tra hành chính trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Giao thông vận tải.
• Thanh tra chuyên ngành giao thông vận tải trên phạm vi cả nước.

Về cơ chế hoạt động và quản lý, Thanh tra Bộ chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp từ Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải. Đồng thời, cơ quan này cũng chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về mặt công tác, tổ chức và nghiệp vụ từ Thanh tra Chính phủ. Thanh tra Bộ có tư cách pháp nhân độc lập, sở hữu con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và được phép sử dụng con dấu của Bộ Giao thông vận tải khi Chánh Thanh tra Bộ ký văn bản thừa lệnh Bộ trưởng. Tên giao dịch tiếng Anh của cơ quan là Ministry of Transport Inspectorate (viết tắt là MTI).

Nhiệm vụ và quyền hạn của Thanh tra Bộ Giao thông vận tải

Thanh tra Bộ được giao quyền hạn và nhiệm vụ toàn diện trên nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, cụ thể:

• Công tác xây dựng pháp luật: Tham gia soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật về thanh tra; chủ trì hoặc phối hợp xây dựng các văn bản pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của Thanh tra giao thông vận tải để trình cấp có thẩm quyền ban hành.
• Hoạt động thanh tra hành chính: Tiến hành thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ được giao đối với tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.
• Hoạt động thanh tra chuyên ngành: Thanh tra việc chấp hành pháp luật chuyên ngành giao thông vận tải đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trên phạm vi cả nước; thực hiện quyền xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.
• Phòng chống tham nhũng và giải quyết khiếu nại: Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; hỗ trợ Bộ trưởng trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Chỉ đạo và hướng dẫn nghiệp vụ: Theo dõi, kiểm tra, hướng dẫn các thủ trưởng cơ quan thuộc Bộ thực hiện pháp luật về thanh tra; quản lý, chỉ đạo nghiệp vụ đối với Thanh tra Cục thuộc Bộ; phối hợp hướng dẫn nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho Thanh tra Sở Giao thông vận tải (hoặc Sở Giao thông công chính).
• Kiến nghị và xử lý sau thanh tra: Kiến nghị hoàn thiện chính sách pháp luật chuyên ngành; kiến nghị đình chỉ hoặc hủy bỏ các quyết định trái pháp luật phát hiện qua thanh tra; theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các kết luận, kiến nghị và quyết định xử lý sau thanh tra.
• Hợp tác và đào tạo: Phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cho thanh tra viên, cộng tác viên và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc; phối hợp với thanh tra các bộ, ngành, địa phương trong công tác đấu tranh, phòng ngừa vi phạm pháp luật.
• Quản lý nội bộ: Thực hiện chế độ tổng hợp, báo cáo kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng; quản lý tổ chức, biên chế, tài chính và tài sản được giao.

Nhiệm vụ và quyền hạn của Chánh Thanh tra Bộ Giao thông vận tải

Chánh Thanh tra Bộ là người đứng đầu, chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng và pháp luật về toàn bộ hoạt động của Thanh tra Bộ. Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể bao gồm:

• Lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác thanh tra trong phạm vi quản lý của Bộ; trực tiếp điều hành bộ máy Thanh tra Bộ.
• Xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra để trình Bộ trưởng phê duyệt và tổ chức triển khai thực hiện.
• Trình Bộ trưởng quyết định các cuộc thanh tra thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng; trực tiếp ra quyết định thanh tra và thành lập Đoàn thanh tra, hoặc phân công thanh tra viên thực hiện nhiệm vụ.
• Kiến nghị Bộ trưởng tạm đình chỉ thi hành các quyết định sai trái về công tác thanh tra của các cơ quan, tổ chức thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ.
• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo đúng thẩm quyền pháp luật quy định.
• Kiểm tra, xác minh và ra quyết định sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các quyết định xử lý vi phạm của Chánh Thanh tra Cục nếu phát hiện các quyết định đó trái pháp luật hoặc gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền lợi hợp pháp của công dân.
• Kiến nghị Bộ trưởng xem xét trách nhiệm, xử lý người có hành vi vi phạm thuộc quyền quản lý của Bộ trưởng; phối hợp với người đứng đầu các cơ quan khác để xử lý vi phạm đối với nhân sự thuộc quyền quản lý của họ.
• Ban hành kết luận thanh tra đối với các cuộc thanh tra do Chánh Thanh tra Bộ ra quyết định.

Cơ cấu tổ chức và biên chế của Thanh tra Bộ

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ được thiết kế chuyên sâu theo từng lĩnh vực phụ trách:

• Phòng Tổng hợp: Tham mưu về công tác kế hoạch, tổng hợp, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; quản lý tiêu chuẩn chức danh thanh tra viên; quản lý tài chính, tài sản; thực hiện công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng chống tham nhũng tại cơ quan Bộ.
• Phòng thanh tra I: Tham mưu thực hiện công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực giao thông vận tải đường bộ và hàng không.
• Phòng thanh tra II: Tham mưu thực hiện công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng trong các lĩnh vực giao thông vận tải đường sông, đường sắt và hàng hải.

Trong trường hợp cần thiết, Chánh Thanh tra Bộ có quyền trình Bộ trưởng quyết định thành lập mới hoặc giải thể các Phòng trực thuộc. Chánh Thanh tra Bộ cũng là người quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác giữa các Phòng.

Về mặt nhân sự, Thanh tra Bộ gồm có Chánh Thanh tra Bộ, các Phó Chánh Thanh tra Bộ, Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng, các Thanh tra viên và Chuyên viên. Quy trình bổ nhiệm được quy định chặt chẽ:

• Chánh Thanh tra Bộ do Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải bổ nhiệm, miễn nhiệm sau khi có sự thống nhất ý kiến với Tổng thanh tra Chính phủ.
• Phó Chánh Thanh tra Bộ do Bộ trưởng bổ nhiệm, miễn nhiệm dựa trên đề nghị của Chánh Thanh tra Bộ.
• Trưởng phòng và Phó Trưởng phòng do Chánh Thanh tra Bộ trực tiếp bổ nhiệm, miễn nhiệm.
• Biên chế của Thanh tra Bộ thuộc biên chế hành chính của Bộ Giao thông vận tải, do Bộ trưởng quyết định phân bổ hàng năm.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 21/2004/QĐ-BGTVT có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Quyết định này thay thế hoàn toàn Quy chế tổ chức và hoạt động thanh tra ban hành kèm theo Quyết định số 1151/QĐ-TTr ngày 12 tháng 6 năm 1993 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, đồng thời bãi bỏ mọi quy định trước đây trái với Quyết định này. Chánh Văn phòng, Chánh Thanh tra Bộ, Vụ trưởng các Vụ thuộc Bộ cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định.