Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-55:2011/BNNPTNT do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng, quy định chi tiết về quy trình, phương pháp và các tiêu chí đánh giá trong quá trình khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng (khảo nghiệm VCU) của các giống lúa mới tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản chung từ Điều 1 đến Điều 4 của Quy chuẩn này.

- Phạm vi điều chỉnh (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn áp dụng pháp lý và kỹ thuật của quy chuẩn đối với hoạt động khảo nghiệm giống lúa, cụ thể bao gồm:

• Quy chuẩn quy định các chỉ tiêu theo dõi cụ thể, phương pháp bố trí thí nghiệm thực địa và phương pháp đánh giá các chỉ tiêu khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng (gọi tắt là khảo nghiệm VCU) đối với các giống lúa mới.
• Phạm vi áp dụng đối với tất cả các giống lúa thuộc loài Oryza sativa L. bao gồm các nhóm lúa thuần, lúa lai, lúa tẻ, lúa nếp, lúa sạ, lúa cấy, lúa chịu hạn, lúa ngập mặn và các dòng/giống lúa đặc sản khác.
• Quy chuẩn này là căn cứ pháp lý bắt buộc để thực hiện việc khảo nghiệm phục vụ cho công tác đăng ký công nhận giống cây trồng nông nghiệp mới hoặc đăng ký lưu hành giống lúa tại thị trường Việt Nam.

- Đối tượng áp dụng (Điều 2)

Quy chuẩn quy định rõ ràng và chặt chẽ về các chủ thể chịu sự điều chỉnh của văn bản pháp luật này:

• Áp dụng bắt buộc đối với mọi tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến khảo nghiệm giống lúa mới trên lãnh thổ Việt Nam.
• Các cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp, các đơn vị thực hiện khảo nghiệm độc lập, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh giống cây trồng và các tác giả chọn tạo giống lúa đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại quy chuẩn này.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 3)

Để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, Điều 3 quy định các tài liệu được sử dụng làm căn cứ đối chiếu và phối hợp áp dụng:

• Các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về phương pháp kiểm nghiệm hạt giống, phương pháp phân tích chất lượng xay xát, chất lượng thương phẩm và chất lượng thử nếm của gạo.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia khác liên quan đến bảo vệ thực vật, phương pháp điều tra phát hiện dịch hại trên cây lúa và các quy định về an toàn sinh học đối với giống cây trồng biến đổi gen (nếu có).
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới thì áp dụng theo phiên bản mới nhất của văn bản đó.

- Giải thích từ ngữ và thuật ngữ chuyên ngành (Điều 4)

Nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng đồng bộ trên cả nước, Quy chuẩn đưa ra định nghĩa pháp lý cho các thuật ngữ chuyên môn cốt lõi:

• Khảo nghiệm VCU (Value of Cultivation and Use): Là quá trình đánh giá giá trị canh tác và giá trị sử dụng của giống lúa mới thông qua các thí nghiệm đồng ruộng và phân tích phòng thí nghiệm nhằm xác định năng suất, chất lượng, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất thuận.
• Giống lúa mới: Là giống lúa mới được chọn tạo hoặc nhập khẩu, chưa có trong Danh mục giống cây trồng được phép sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam hoặc chưa được cấp phép lưu hành theo quy định của pháp luật.
• Giống đối chứng (Check variety): Là giống lúa đã được công nhận chính thức hoặc đang được gieo cấy phổ biến trong sản xuất tại vùng khảo nghiệm, có cùng nhóm thời gian sinh trưởng và đặc tính sinh học tương tự với giống khảo nghiệm để làm tiêu chuẩn so sánh, đánh giá.
• Vùng khảo nghiệm: Là khu vực địa lý có các điều kiện sinh thái nông nghiệp tương đối đồng nhất, đại diện cho vùng sản xuất lúa trọng điểm của cả nước (như Đồng bằng sông Hồng, Trung du miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long).