Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-34:2010/BNNPTNT do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quy định chi tiết về quy trình giám định hai loài tuyến trùng nguy hại là Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 và Ditylenchus destructor Thorne, 1945. Đây là các đối tượng kiểm dịch thực vật nhóm I của Việt Nam, có nguy cơ gây hại nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp nếu xâm nhập vào trong nước.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này quy định quy trình phát hiện và giám định tuyến trùng Ditylenchus dipsaci và Ditylenchus destructor trên các vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh hoặc vận chuyển nội địa.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến kiểm dịch thực vật, giám định dịch hại thực vật tại Việt Nam.

Quy trình thu thập và xử lý mẫu giám định

• Thu thập mẫu: Tiến hành kiểm tra trực quan và thu thập các mẫu thực vật nghi nhiễm tuyến trùng (như củ, thân, rễ, hạt giống) theo các quy định hiện hành về kiểm dịch thực vật.
• Phương pháp tách tuyến trùng: Sử dụng phương pháp phễu Baermann cải tiến hoặc phương pháp lọc rây để tách tuyến trùng ra khỏi mô thực vật và đất bám kèm. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ để tránh làm tổn thương cấu trúc hình thái của tuyến trùng.

Đặc điểm hình thái học phục vụ giám định

Việc định danh chính xác hai loài tuyến trùng này dựa trên việc quan sát các đặc điểm hình thái đặc trưng dưới kính hiển vi quang học:

• Đối với tuyến trùng Ditylenchus dipsaci: Cơ thể thon dài, kích thước con trưởng thành dao động từ 1,0 đến 1,3 mm. Kim hút (stylet) phát triển vừa phải, dài khoảng 10-12 micromet. Đuôi của cả con đực và con cái đều nhọn. Con cái có âm hộ nằm ở khoảng 80% chiều dài cơ thể tính từ đầu.
• Đối với tuyến trùng Ditylenchus destructor: Có kích thước tương tự nhưng thường ngắn hơn một chút (0,8 đến 1,4 mm). Đặc điểm phân biệt quan trọng là hình dạng đuôi hơi tù hơn so với Ditylenchus dipsaci, và số lượng khía dọc trên trường bên (lateral field) thường là 6 khía (trong khi Ditylenchus dipsaci thường có 4 khía).

Kết luận và lập hồ sơ giám định

• Xác định kết quả: Sau khi đối chiếu các đặc điểm hình thái học và các chỉ số đo lường sinh học, kiểm dịch viên đưa ra kết luận cuối cùng về sự hiện diện của loài tuyến trùng mục tiêu.
• Lập hồ sơ: Kết quả giám định phải được ghi chép đầy đủ vào phiếu kết quả giám định, bao gồm thông tin về mẫu, phương pháp tách, các đặc điểm nhận dạng và kết luận chuyên môn để làm cơ sở xử lý kiểm dịch thực vật theo quy định của pháp luật.