Nghị định 151-HĐBT được ban hành năm 1990 bởi Hội đồng Bộ trưởng quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện, nhằm thiết lập hệ thống quản lý nhà nước thống nhất đối với các ngành giao thông vận tải và bưu điện trên phạm vi cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện, các Bộ, Ủy ban Nhà nước, các cơ quan khác thuộc Hội đồng Bộ trưởng, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc Trung ương, cùng các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực giao thông vận tải, bưu chính và viễn thông tại Việt Nam.

Vị trí và chức năng của Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện

Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện là cơ quan của Hội đồng Bộ trưởng, chịu trách nhiệm thực hiện chức năng thống nhất quản lý nhà nước đối với các chuyên ngành bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không, bưu chính và viễn thông theo đúng chủ trương, chính sách và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội nghĩa Việt Nam.

Nhiệm vụ và quyền hạn chủ yếu của Bộ

Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi sau đây:

• Xây dựng chiến lược và quy hoạch phát triển: Nghiên cứu, xây dựng và trình Hội đồng Bộ trưởng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dài hạn, 5 năm và hàng năm, cùng các cân đối lớn của toàn ngành giao thông vận tải và bưu điện.
• Xây dựng thể chế và ban hành văn bản quy phạm pháp luật: Soạn thảo trình Hội đồng Bộ trưởng các dự án Luật, Pháp lệnh, chế độ, chính sách về giao thông vận tải, bưu chính và viễn thông. Trực tiếp ban hành các quy định cụ thể hóa văn bản pháp quy của Nhà nước; các tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, quy trình, quy phạm chuyên ngành; các thể lệ về đăng ký kinh doanh vận tải, đăng ký sử dụng mạng lưới bưu chính viễn thông; thực hiện đăng kiểm kỹ thuật an toàn phương tiện vận tải, thiết bị thông tin, nồi hơi và bình chịu áp lực; quản lý xuất nhập khẩu và đăng ký kỹ thuật phương tiện chuyên ngành.
• Quản lý hạ tầng, tuyến đường và phương tiện: Quy định và công bố hệ thống cảng biển, cảng sông, sân bay dân dụng, luồng lạch, đường sắt, đường bộ trong cả nước. Cấp phép cho phương tiện vận tải nước ngoài ra vào lãnh thổ Việt Nam hoặc sử dụng không phận, sân bay, hành lang bay được phân công quản lý. Kiểm tra an toàn kỹ thuật phương tiện và đài thông tin theo luật pháp Việt Nam và các công ước quốc tế.
• Tìm kiếm và cứu hộ: Tổ chức công tác tìm kiếm, cứu hộ tai nạn trên biển và trên không theo quy định của pháp luật Việt Nam và các Công ước quốc tế.
• Quản lý tần số vô tuyến điện và cấp văn bằng chuyên môn: Quản lý, phân phối tần số phát sóng vô tuyến điện cho các nghiệp vụ thông tin liên lạc, phát thanh, truyền hình và các thiết bị phát sóng khác trên lãnh thổ Việt Nam. Quản lý việc cấp bằng theo tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế cho sĩ quan hàng hải, hàng không dân dụng, trưởng đài điện báo, sĩ quan tàu sông, tài xế xe lửa và các chức danh chuyên môn khác.
• Nghiên cứu khoa học, đào tạo và hợp tác quốc tế: Tổ chức, chỉ đạo công tác nghiên cứu khoa học kỹ thuật, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, công nhân viên trong ngành. Thực hiện hợp tác quốc tế, quan hệ với các tổ chức liên Chính phủ và trình Nhà nước phê chuẩn việc gia nhập hoặc rút khỏi các tổ chức, công ước quốc tế chuyên ngành.
• Quản lý tổ chức, nhân sự và đơn vị trực thuộc: Trình ban hành hoặc trực tiếp ban hành quy định về hệ thống tổ chức ngành, cơ quan giúp việc; thực hiện quản lý nhà nước đối với các đơn vị sản xuất kinh doanh, tổ chức sự nghiệp thuộc Bộ và thuộc ngành.
• Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Tiến hành thanh tra, kiểm tra các Bộ, Ủy ban nhân dân địa phương, tổ chức và cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế (kể cả tổ chức, cá nhân nước ngoài) trong việc chấp hành pháp luật về giao thông vận tải, bưu chính viễn thông. Kiến nghị hoặc xử lý theo thẩm quyền các quy định, thể lệ của địa phương, ngành khác vi phạm quy định của ngành giao thông vận tải và bưu điện.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ

Cơ cấu tổ chức của Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện được quy định cụ thể như sau:

• Các cơ quan giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý Nhà nước:
  • Các Vụ quản lý tổng hợp: Vụ Kế hoạch, Vụ Khoa học - Kỹ thuật, Vụ Tổ chức cán bộ và lao động, Vụ Tài chính - kế toán, Vụ Quan hệ quốc tế, Thanh tra Bộ, Văn phòng.
  • Các Vụ quản lý chuyên ngành: Vụ Giao thông, Vụ Vận tải, Vụ Bưu điện, Vụ Hàng không và một số cơ quan giúp việc khác do Bộ trưởng quyết định.
• Các tổ chức sự nghiệp: Bộ trưởng trình Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng quyết định sắp xếp lại các tổ chức sự nghiệp và đào tạo (bao gồm cả lĩnh vực bưu điện, hàng không dân dụng) theo hướng tinh gọn, hợp lý.
• Các tổ chức sản xuất kinh doanh: Bộ trưởng chịu trách nhiệm sắp xếp, kiện toàn các tổ chức sản xuất kinh doanh trực thuộc Bộ nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý kinh tế của Nhà nước.
• Tổ chức ngành ở cấp tỉnh:
  • Sở Giao thông vận tải và Bưu điện là cơ quan chuyên môn giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước tại địa phương, đồng thời chịu sự chỉ đạo về chuyên môn nghiệp vụ của Bộ.
  • Các Bưu điện tỉnh, thành phố là tổ chức kinh doanh trực thuộc Tổng Công ty Bưu chính viễn thông Việt Nam.

Chế độ làm việc và điều hành

Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện hoạt động theo chế độ Thủ trưởng. Bộ trưởng là người đứng đầu, chịu trách nhiệm toàn diện trước Hội đồng Bộ trưởng. Giúp việc cho Bộ trưởng có một số Thứ trưởng, trong đó có một Thứ trưởng thứ nhất.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 151-HĐBT có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tất cả các văn bản trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải và Bưu điện, Bộ trưởng các Bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước, Thủ trưởng các cơ quan khác thuộc Hội đồng Bộ trưởng và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.