Ngày 28 tháng 06 năm 2022, Văn phòng Chủ tịch nước đã công bố Lệnh số 01/2022/L-CTN của Chủ tịch nước về việc công bố Luật Thi đua, khen thưởng số 06/2022/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 3. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết về phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022:

- Phạm vi điều chỉnh (Điều 1)

• Luật này quy định về đối tượng, phạm vi, nguyên tắc, hình thức, tiêu chuẩn, thẩm quyền và trình tự, thủ tục thi đua, khen thưởng.
• Tạo cơ sở pháp lý thống nhất để triển khai các phong trào thi đua và thực hiện công tác khen thưởng trên phạm vi cả nước, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả.

- Đối tượng áp dụng (Điều 2)

• Cá nhân, tập thể, hộ gia đình người Việt Nam.
• Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân.
• Cá nhân, tập thể người nước ngoài; tổ chức nước ngoài và các tổ chức quốc tế tại Việt Nam có thành tích đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

- Giải thích từ ngữ (Điều 3)

Luật làm rõ các khái niệm cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tiễn, bao gồm:

• Thi đua: Là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
• Danh hiệu thi đua: Là hình thức ghi nhận, biểu dương, tôn vinh cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua.
• Khen thưởng: Là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh và khuyến khích bằng lợi ích vật chất, tinh thần đối với cá nhân, tập thể, hộ gia đình có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
• Sáng kiến: Là giải pháp kỹ thuật, giải pháp quản lý, giải pháp tác nghiệp hoặc giải pháp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mang lại hiệu quả thiết thực.

- Nguyên tắc thi đua, khen thưởng (Điều 4)

Luật quy định rõ hai nhóm nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm tính khách quan và công bằng:

• Nguyên tắc thi đua: Phải dựa trên cơ sở tự nguyện, tự giác, công khai, minh bạch; bảo đảm tinh thần đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển.
• Nguyên tắc khen thưởng: Phải bảo đảm chính xác, kịp thời, công bằng, công khai, dân chủ; một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không tặng nhiều hình thức khen thưởng cho một thành tích đạt được.
• Chú trọng đối tượng trực tiếp: Luật đặc biệt nhấn mạnh việc chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Kết hợp hài hòa: Bảo đảm kết hợp chặt chẽ giữa động viên tinh thần với khuyến khích bằng lợi ích vật chất.

- Hiệu lực thi hành

Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2024, thay thế cho Luật Thi đua, khen thưởng năm 2003 và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2005, năm 2013.