Công văn số 918/TCHQ-KTTT do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình tính, thu và xử lý tiền phạt chậm nộp thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Văn bản hướng tới việc thống nhất quy trình thực hiện trong toàn ngành hải quan, đảm bảo tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế đồng thời ngăn chặn thất thu ngân sách nhà nước.

Nguyên tắc xác định và tính tiền chậm nộp thuế

Văn bản đưa ra các chỉ dẫn cụ thể về cách thức xác định nghĩa vụ thuế và thời điểm phát sinh tiền chậm nộp của doanh nghiệp:

• Thời điểm bắt đầu tính tiền chậm nộp: Tiền chậm nộp được tính liên tục kể từ ngày tiếp sau ngày hết thời hạn nộp thuế, thời hạn gia hạn nộp thuế, thời hạn ghi trong quyết định ấn định thuế hoặc quyết định xử lý vi phạm hành chính của cơ quan hải quan.
• Công thức và tỷ lệ tính: Xác định rõ mức tỷ lệ phần trăm tính trên số tiền thuế chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế hiện hành qua từng thời kỳ, đảm bảo tính chính xác và thống nhất trên hệ thống kế toán thuế tập trung.
• Xử lý khi khai bổ sung: Hướng dẫn chi tiết cách tính tiền chậm nộp đối với các trường hợp doanh nghiệp tự phát hiện sai sót và chủ động khai bổ sung hồ sơ hải quan, hoặc trường hợp cơ quan hải quan phát hiện sai phạm qua công tác kiểm tra sau thông quan.

Các trường hợp không tính hoặc được miễn tiền chậm nộp

Nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong các hoàn cảnh đặc biệt, văn bản hướng dẫn cụ thể các trường hợp được xem xét không tính hoặc miễn tiền chậm nộp:

• Trường hợp bất khả kháng: Người nộp thuế bị thiệt hại vật chất do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc các tình huống bất khả kháng khác dẫn đến không có khả năng nộp thuế đúng hạn.
• Lỗi hệ thống kỹ thuật: Người nộp thuế không thể thực hiện giao dịch nộp thuế đúng hạn do sự cố kỹ thuật của hệ thống thông tin quản lý của cơ quan hải quan hoặc hệ thống thanh toán của ngân hàng thương mại phối hợp thu.
• Nguồn vốn ngân sách nhà nước chậm thanh toán: Doanh nghiệp thực hiện các dự án, công trình được thanh toán bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước nhưng chưa được đơn vị sử dụng ngân sách thanh toán, dẫn đến việc chậm nộp thuế tương ứng.

Quy trình, thủ tục hồ sơ và thẩm quyền giải quyết

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị trực thuộc tuân thủ nghiêm ngặt trình tự xử lý hồ sơ đề nghị miễn, giảm hoặc không tính tiền chậm nộp:

• Thành phần hồ sơ: Doanh nghiệp phải chuẩn bị đầy đủ văn bản đề nghị, các tài liệu chứng minh nguyên nhân khách quan dẫn đến chậm nộp, văn bản xác nhận của cơ quan chức năng có thẩm quyền đối với các trường hợp thiên tai, dịch bệnh hoặc chậm thanh toán vốn ngân sách.
• Trách nhiệm của Cục Hải quan địa phương: Tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ và đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu điện tử. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, phải thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp bổ sung trong thời hạn quy định.
• Thẩm quyền quyết định: Phân định rõ ràng thẩm quyền phê duyệt quyết định miễn, giảm tiền chậm nộp giữa Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm tối ưu hóa thời gian xử lý hành chính.

Tổ chức thực hiện và công tác phối hợp liên ngành

Để nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế tối đa nợ đọng thuế, văn bản nhấn mạnh các giải pháp phối hợp:

• Phối hợp với các ngân hàng thương mại: Tăng cường trao đổi thông tin, đối chiếu dữ liệu bảo lãnh và dữ liệu nộp thuế điện tử 24/7 để xác định chính xác ngày tiền thuế được hạch toán vào kho bạc nhà nước.
• Công tác thanh tra, hậu kiểm: Giao Cục Kiểm tra sau thông quan và các đơn vị liên quan tăng cường thanh tra, kiểm tra đối với các trường hợp được miễn, giảm tiền chậm nộp nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trục lợi chính sách.
• Hỗ trợ và tuyên truyền: Đẩy mạnh việc hướng dẫn, tuyên truyền cho cộng đồng doanh nghiệp hiểu rõ các quy định về thời hạn nộp thuế, tránh các lỗi chủ quan dẫn đến bị phạt chậm nộp không đáng có.