Công văn 590/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm đôn đốc, hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện thống nhất, hiệu quả công tác xử lý, xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt. Đây là hoạt động nghiệp vụ then chốt nhằm làm sạch số liệu nợ thuế, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi và hướng dẫn nghiệp vụ được quy định tại Công văn 590/TCHQ-TXNK:

- Mục tiêu và phạm vi áp dụng của văn bản

Công văn tập trung vào việc chỉ đạo các đơn vị hải quan địa phương rà soát, phân loại và hoàn thiện hồ sơ xóa nợ thuế đối với các trường hợp nợ thuế chây ỳ, nợ khó thu hồi phát sinh trước ngày Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 có hiệu lực thi hành. Phạm vi áp dụng bao gồm:

• Các khoản nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt của người nộp thuế thuộc đối tượng được khoanh nợ, xóa nợ theo quy định của pháp luật.
• Các đối tượng là doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đã giải thể, phá sản, ngừng hoạt động kinh doanh hoặc đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự mà không còn khả năng nộp ngân sách nhà nước.

- Hướng dẫn rà soát và phân loại đối tượng xóa nợ thuế

Tổng cục Hải quan yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố phải tiến hành rà soát kỹ lưỡng, phân loại chính xác từng nhóm nợ để có phương án xử lý phù hợp:

• Nhóm đối tượng doanh nghiệp giải thể, phá sản: Cần kiểm tra trạng thái hoạt động trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để xác định chính xác ngày doanh nghiệp chính thức giải thể hoặc bị tuyên bố phá sản.
• Nhóm đối tượng cá nhân đã chết, mất tích: Phải có văn bản xác nhận từ cơ quan công an cấp xã/phường hoặc quyết định tuyên bố của Tòa án theo đúng quy định pháp luật dân sự.
• Nhóm đối tượng không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký: Phải phối hợp với cơ quan thuế địa phương và chính quyền sở tại để lập biên bản xác minh thực tế, đảm bảo tính khách quan và chính xác.

- Quy trình lập và hoàn thiện hồ sơ xóa nợ thuế

Để đảm bảo tính pháp lý và tránh thất thoát ngân sách nhà nước, quy trình lập hồ sơ được hướng dẫn chi tiết như sau:

• Thu thập chứng từ pháp lý: Cơ quan hải quan nơi phát sinh nợ thuế có trách nhiệm thu thập đầy đủ các giấy tờ chứng minh người nộp thuế thuộc diện được xóa nợ (như Quyết định tuyên bố phá sản, Giấy chứng tử, Biên bản xác minh địa chỉ kinh doanh).
• Lập tờ trình và dự thảo quyết định: Sau khi hoàn thiện hồ sơ, chi cục hải quan quản lý khoản nợ lập tờ trình báo cáo Cục Hải quan tỉnh, thành phố xem xét, thẩm định.
• Thẩm quyền quyết định: Tùy thuộc vào giá trị khoản nợ cần xóa, hồ sơ sẽ được trình lên cấp có thẩm quyền quyết định (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính) theo đúng phân cấp quản lý của Luật Quản lý thuế.

- Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác quản lý nợ

Tổng cục Hải quan nhấn mạnh vai trò của việc phối hợp giữa cơ quan hải quan với các cơ quan chức năng khác nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nợ:

• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Thuế nội địa để chia sẻ thông tin về tình trạng hoạt động, mã số thuế và các khoản nợ khác của doanh nghiệp.
• Phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư để kịp thời cập nhật thông tin về việc thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp nợ thuế.
• Phối hợp với cơ quan Công an và chính quyền địa phương trong việc xác minh thông tin cư trú, tình trạng hoạt động thực tế của chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc cá nhân nợ thuế.

- Trách nhiệm của các đơn vị hải quan địa phương

Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc các nội dung chỉ đạo:

• Chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác, trung thực của số liệu nợ thuế và tính pháp lý của hồ sơ đề nghị xóa nợ.
• Thường xuyên theo dõi, đôn đốc và báo cáo tiến độ thực hiện xử lý nợ thuế về Tổng cục Hải quan (Cục Thuế xuất nhập khẩu) theo định kỳ.
• Xử lý nghiêm các trường hợp thiếu trách nhiệm, gây chậm trễ hoặc có hành vi trục lợi trong quá trình lập hồ sơ xóa nợ thuế.