Công văn 514/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, nhằm thống nhất quy trình xử lý đối với hàng hóa nhập khẩu không đạt chất lượng theo kết luận của cơ quan kiểm tra chuyên ngành. Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ hàng hóa không đủ điều kiện đi vào thị trường nội địa, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thực hiện.

- Thông tin chung về văn bản

• Số hiệu văn bản: 514/TCHQ-GSQL.
• Cơ quan ban hành: Tổng cục Hải quan.
• Ngày ban hành: 29/01/2021.
• Nội dung trọng tâm: Hướng dẫn chi tiết biện pháp xử lý, thủ tục hải quan và cơ chế giám sát đối với hàng hóa nhập khẩu được xác định là không đạt chất lượng chuyên ngành.

- Nguyên tắc xử lý hàng hóa nhập khẩu không đạt chất lượng

Văn bản xác định rõ các nguyên tắc cốt lõi khi xử lý hàng hóa không đạt chất lượng nhằm ngăn chặn rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, môi trường và an ninh quốc gia:

• Hàng hóa nhập khẩu có kết luận không đạt chất lượng từ cơ quan kiểm tra chuyên ngành tuyệt đối không được thông quan và không được phép đưa vào lưu thông, sử dụng tại thị trường Việt Nam.
• Người khai hải quan (chủ hàng) phải có trách nhiệm thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quyết định của cơ quan kiểm tra chuyên ngành hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các biện pháp chủ yếu bao gồm: tái xuất, tiêu hủy hoặc tái chế (nếu đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật và được pháp luật cho phép).
• Cơ quan hải quan nơi lưu giữ hàng hóa chịu trách nhiệm giám sát chặt chẽ toàn bộ quá trình từ khi có kết luận vi phạm cho đến khi hàng hóa được xử lý hoàn toàn (đã thực xuất hoặc đã tiêu hủy xong).

- Quy trình và thủ tục tái xuất hàng hóa không đạt chất lượng

Đối với trường hợp hàng hóa bị buộc tái xuất hoặc doanh nghiệp tự nguyện xin tái xuất và được cơ quan thẩm quyền chấp thuận, quy trình thực hiện như sau:

• Hồ sơ hải quan: Người khai hải quan phải nộp văn bản đề nghị tái xuất, kèm theo kết luận của cơ quan kiểm tra chuyên ngành xác định hàng hóa không đạt chất lượng và quyết định buộc tái xuất (nếu có) của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Khai báo hải quan: Người khai hải quan thực hiện khai báo trên tờ khai hải quan mới theo loại hình tái xuất phù hợp (thường là loại hình trả lại hàng hóa đã nhập khẩu). Trên tờ khai mới phải ghi rõ số tờ khai nhập khẩu ban đầu để đối chiếu.
• Giám sát thực tế: Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai phối hợp chặt chẽ với Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất để giám sát thực tế hàng hóa xếp lên phương tiện vận tải xuất cảnh. Việc bàn giao hàng hóa giữa hai chi cục phải được thực hiện bằng biên bản bàn giao hoặc cập nhật thông tin đồng bộ trên hệ thống nghiệp vụ hải quan.

- Quy trình và thủ tục tiêu hủy hàng hóa không đạt chất lượng

Trong trường hợp hàng hóa buộc phải tiêu hủy do không thể tái xuất hoặc không thể tái chế, quy trình giám sát tiêu hủy được siết chặt:

• Phê duyệt phương án tiêu hủy: Doanh nghiệp phải lập phương án tiêu hủy chi tiết gửi Chi cục Hải quan nơi quản lý hàng hóa. Phương án phải nêu rõ thời gian, địa điểm, phương pháp tiêu hủy và đơn vị thực hiện tiêu hủy (phải là đơn vị có chức năng xử lý chất thải được cấp phép).
• Giám sát liên ngành: Cơ quan hải quan chủ trì, phối hợp với cơ quan kiểm tra chuyên ngành và cơ quan quản lý môi trường địa phương để giám sát trực tiếp quá trình tiêu hủy, đảm bảo việc tiêu hủy diễn ra đúng phương án và không gây ô nhiễm môi trường.
• Xác nhận kết quả: Sau khi hoàn thành tiêu hủy, các bên phải ký biên bản chứng kiến tiêu hủy. Biên bản này là chứng từ pháp lý bắt buộc để cơ quan hải quan thực hiện thanh khoản tờ khai nhập khẩu ban đầu và đóng hồ sơ vụ việc.

- Trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan Hải quan và các bên liên quan

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, công văn yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp thông tin:

• Cơ quan kiểm tra chuyên ngành có trách nhiệm gửi ngay thông báo kết quả kiểm tra không đạt chất lượng cho cơ quan hải quan để kịp thời ngăn chặn việc thông quan hàng hóa.
• Cơ quan hải quan có trách nhiệm thông báo lại kết quả xử lý (đã tái xuất hoặc đã tiêu hủy) cho cơ quan kiểm tra chuyên ngành để theo dõi, tổng hợp và đồng bộ dữ liệu.
• Trường hợp người khai hải quan không chấp hành quyết định xử lý trong thời hạn quy định, cơ quan hải quan sẽ tiến hành cưỡng chế, xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.