Công văn 4153/BTC-TCHQ do Bộ Tài chính ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc thực hiện và xác định trị giá hải quan đối với phí xếp dỡ tại cảng (Terminal Handling Charge - THC) đối với hàng hóa nhập khẩu. Văn bản này nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định pháp luật thuế, tránh việc áp đặt tùy tiện hoặc thất thu thuế đối với các khoản phụ phí vận tải biển.

- Bản chất của phí xếp dỡ tại cảng (THC) trong hoạt động xuất nhập khẩu

Phí THC là khoản phụ phí bốc dỡ container tại cảng (bao gồm cả cảng xếp hàng và cảng dỡ hàng) do hãng tàu thu từ khách hàng để bù đắp cho các chi phí xếp dỡ, di chuyển container trong bãi cảng. Việc xác định phí THC có tính vào trị giá tính thuế hải quan hay không phụ thuộc chặt chẽ vào nghĩa vụ thanh toán của các bên theo điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms) được thỏa thuận trong hợp đồng.

- Nguyên tắc xác định trị giá hải quan đối với phí THC

Theo hướng dẫn tại Công văn 4153/BTC-TCHQ, việc phân loại và tính phí THC vào trị giá hải quan tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Trường hợp phải cộng vào trị giá hải quan: Phí THC phát sinh liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Nếu khoản phí này do người mua thanh toán cho hãng tàu hoặc đơn vị vận chuyển nhưng chưa được gộp vào giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán (giá FOB hoặc tương đương), thì bắt buộc phải cộng vào trị giá hải quan để tính thuế.
• Trường hợp không phải cộng vào trị giá hải quan: Phí THC phát sinh tại cảng đích (cửa khẩu nhập đầu tiên) hoặc sau khi hàng hóa đã đến cửa khẩu nhập đầu tiên, nếu khoản phí này được tách biệt rõ ràng với chi phí vận chuyển quốc tế và có chứng từ hợp pháp chứng minh là chi phí phát sinh sau khi hàng đến cửa khẩu nhập.

- Hướng dẫn xử lý theo từng điều kiện giao hàng cụ thể

Công văn đưa ra hướng dẫn chi tiết đối với các nhóm điều kiện giao hàng phổ biến nhằm giúp doanh nghiệp và cơ quan hải quan dễ dàng áp dụng:

• Đối với điều kiện nhóm C (như CIF, CFR, CPT): Người bán chịu trách nhiệm thanh toán chi phí vận chuyển đến cảng đích. Nếu phí THC tại cảng nhập đã được bao gồm trong cước vận chuyển mà người bán thanh toán cho hãng tàu, người mua không phải cộng thêm phí THC vào trị giá hải quan. Trường hợp hãng tàu thu thêm phí THC từ người mua tại cảng nhập, người mua phải xuất trình chứng từ chứng minh khoản phí này phát sinh sau khi hàng đến cửa khẩu nhập để được loại trừ khỏi trị giá tính thuế.
• Đối với điều kiện nhóm F (như FOB, FCA, FAS): Người mua chịu trách nhiệm thanh toán chi phí vận chuyển từ cảng đi đến cảng đích. Do đó, toàn bộ phí THC phát sinh tại cảng đi và cước vận chuyển quốc tế phải được cộng vào trị giá hải quan. Riêng đối với phí THC phát sinh tại cảng nhập (cảng đích), nếu có chứng từ bóc tách rõ ràng là chi phí bốc dỡ sau khi hàng đến cửa khẩu nhập thì không phải cộng vào trị giá tính thuế.

- Yêu cầu về hồ sơ và chứng từ đối với người khai hải quan

Để làm cơ sở cho việc xác định và loại trừ phí THC hợp pháp, doanh nghiệp nhập khẩu cần chuẩn bị và xuất trình đầy đủ các chứng từ liên quan khi làm thủ tục hải quan:

• Hợp đồng mua bán hàng hóa (Sales Contract) quy định rõ điều kiện giao hàng và nghĩa vụ chi trả phí bốc dỡ của các bên.
• Vận đơn (Bill of Lading) thể hiện rõ các khoản phụ phí hoặc ghi chú về việc thanh toán cước.
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và chứng từ thanh toán tiền hàng.
• Hóa đơn, chứng từ thu phí THC của hãng tàu hoặc đại lý giao nhận tại Việt Nam, trong đó thể hiện rõ nội dung chi phí và thời điểm phát sinh.

- Trách nhiệm thực hiện của cơ quan hải quan địa phương

Bộ Tài chính yêu cầu các Cục Hải quan tỉnh, thành phố quán triệt tinh thần hướng dẫn tại Công văn này:

• Thực hiện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ, chứng từ do doanh nghiệp xuất trình để xác định đúng bản chất của khoản phí THC, tránh việc áp đặt cộng phí một cách máy móc gây khó khăn cho doanh nghiệp.
• Tăng cường công tác tham vấn, kiểm tra sau thông quan đối với các trường hợp nghi ngờ khai báo không trung thực về các khoản phụ phí vận tải nhằm chống thất thu ngân sách nhà nước.
• Tạo điều kiện thuận lợi, giải đáp kịp thời các vướng mắc của doanh nghiệp trong quá trình khai báo trị giá hải quan liên quan đến phí THC.