Công văn 3295/TCT-TNCN năm 2018 do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản chi mua bảo hiểm không bắt buộc cho người lao động. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp và người lao động xác định rõ nghĩa vụ thuế đối với các khoản phúc lợi liên quan đến bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhân thọ và các loại bảo hiểm tự nguyện khác.

Phân loại các khoản phí bảo hiểm và nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân

Công văn làm rõ cách xác định thuế TNCN đối với hai nhóm bảo hiểm không bắt buộc do người sử dụng lao động mua cho người lao động:

• Bảo hiểm không có tích lũy về phí bảo hiểm: Đối với các loại bảo hiểm như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tai nạn con người, bảo hiểm y tế tự nguyện mà người sử dụng lao động mua cho người lao động, khoản phí này không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động.
• Bảo hiểm có tích lũy về phí bảo hiểm: Đối với các loại bảo hiểm như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí tự nguyện, hoặc các khoản bảo hiểm tích lũy khác, khoản phí do người sử dụng lao động đóng thay cho người lao động sẽ được xử lý thuế theo cơ chế đặc thù nhằm giảm bớt gánh nặng thuế trực tiếp cho người lao động trong thời gian làm việc.

Thời điểm và phương thức khấu trừ thuế đối với bảo hiểm tích lũy

Tổng cục Thuế hướng dẫn cụ thể về thời điểm xác định thu nhập chịu thuế và trách nhiệm khấu trừ thuế đối với khoản bảo hiểm có tích lũy phí như sau:

• Không tính vào thu nhập chịu thuế hàng tháng: Tại thời điểm người sử dụng lao động mua bảo hiểm và đóng phí bảo hiểm, khoản tiền phí này không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động.
• Khấu trừ tại nguồn khi đáo hạn hoặc thanh toán: Khi đến thời điểm đáo hạn hợp đồng hoặc doanh nghiệp bảo hiểm tiến hành chi trả tiền bảo hiểm, tổ chức bảo hiểm có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN trước khi chi trả cho người lao động.
• Thuế suất áp dụng: Tỷ lệ khấu trừ thuế TNCN là 10% trên tổng số tiền phí bảo hiểm tích lũy do người sử dụng lao động mua hoặc đóng thay cho người lao động từ ngày 01/07/2013.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và tổ chức bảo hiểm

Để đảm bảo thực hiện đúng chính sách thuế, văn bản quy định rõ vai trò của từng chủ thể:

• Đối với người sử dụng lao động (doanh nghiệp): Có trách nhiệm hạch toán đúng chi phí mua bảo hiểm cho người lao động theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp và cung cấp đầy đủ thông tin liên quan cho cơ quan thuế và tổ chức bảo hiểm khi có yêu cầu.
• Đối với tổ chức bảo hiểm: Có nghĩa vụ theo dõi, quản lý nguồn phí bảo hiểm do người sử dụng lao động đóng thay và thực hiện khấu trừ, kê khai, nộp thuế TNCN 10% vào ngân sách nhà nước khi thực hiện chi trả quyền lợi bảo hiểm tích lũy cho người lao động.

Ý nghĩa thực tiễn và lưu ý khi áp dụng chính sách

Chính sách hướng dẫn tại Công văn 3295/TCT-TNCN mang lại nhiều điểm thuận lợi nhưng cũng yêu cầu sự chính xác trong công tác kế toán:

• Tạo điều kiện cho doanh nghiệp chăm sóc người lao động: Việc không đánh thuế TNCN ngay tại thời điểm đóng phí giúp giảm bớt áp lực tài chính cho người lao động, khuyến khích doanh nghiệp thực hiện các chính sách phúc lợi dài hạn.
• Yêu cầu phân loại rõ ràng hợp đồng bảo hiểm: Bộ phận kế toán của doanh nghiệp cần phân biệt rõ hợp đồng bảo hiểm có tích lũy và không tích lũy để thực hiện đúng nghĩa vụ khai báo và quyết toán thuế, tránh các rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.