Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 19011:2003 cung cấp hướng dẫn chi tiết về đánh giá các hệ thống quản lý chất lượng và/hoặc hệ thống quản lý môi trường. Đây là tài liệu quan trọng giúp các tổ chức thiết lập, thực hiện, duy trì và cải tiến chương trình đánh giá của mình một cách hiệu quả và nhất quán.

Tiêu chuẩn này được áp dụng cho tất cả các tổ chức cần tiến hành đánh giá nội bộ hoặc đánh giá bên ngoài đối với hệ thống quản lý chất lượng và/hoặc môi trường, hoặc quản lý một chương trình đánh giá. Các mục tiêu cốt lõi bao gồm:

• Định rõ các nguyên tắc đánh giá làm nền tảng cho sự tin cậy và hiệu quả của hoạt động đánh giá.
• Hướng dẫn cách thức quản lý một chương trình đánh giá toàn diện trong tổ chức.
• Hướng dẫn chi tiết các bước tiến hành đánh giá hệ thống quản lý chất lượng và môi trường.
• Xác định các yêu cầu về năng lực, trình độ và phương pháp đánh giá năng lực của các chuyên gia đánh giá.

Mục tiêu đánh giá xác định những yêu cầu cụ thể mà cuộc đánh giá cần phải đạt được. Việc xác định rõ ràng mục tiêu đánh giá là cơ sở để lập kế hoạch và triển khai các hoạt động tiếp theo. Các mục tiêu đánh giá thông thường bao gồm:

• Xác định mức độ phù hợp của hệ thống quản lý của bên được đánh giá đối với các chuẩn mực đánh giá đã cam kết hoặc quy định.
• Đánh giá năng lực của hệ thống quản lý trong việc đảm bảo đáp ứng các yêu cầu pháp luật, chế định và các yêu cầu của hợp đồng.
• Đánh giá hiệu quả của hệ thống quản lý trong việc đạt được các mục tiêu cụ thể đã đề ra của tổ chức.
• Nhận biết các khu vực tiềm ẩn cơ hội cải tiến đối với hệ thống quản lý nhằm nâng cao hiệu suất hoạt động tổng thể.

Chương trình đánh giá bao gồm tất cả các hoạt động cần thiết để hoạch định, tổ chức và thực hiện các cuộc đánh giá. Tiêu chuẩn quy định rõ vai trò của chương trình đánh giá và các hoạt động bổ sung của thành viên đoàn đánh giá:

• Thiết lập chương trình đánh giá: Chương trình đánh giá có thể bao gồm một hoặc nhiều cuộc đánh giá, tùy thuộc vào quy mô, tính chất và mức độ phức tạp của tổ chức được đánh giá. Chương trình này phải xác định rõ mục tiêu, phạm vi, tần suất và các nguồn lực cần thiết.
• Phân công trách nhiệm trong đoàn đánh giá: Trưởng đoàn đánh giá có trách nhiệm phân công công việc cụ thể cho từng thành viên dựa trên năng lực và sự độc lập khách quan của họ.
• Hoạt động đánh giá bổ sung: Chương trình đánh giá có thể quy định các hoạt động đánh giá bổ sung của các thành viên đoàn đánh giá nhằm đảm bảo tính toàn diện. Các hoạt động này bao gồm việc xem xét tài liệu bổ sung, phỏng vấn nhân sự ở các cấp độ khác nhau, quan sát thực tế hiện trường và kiểm tra chéo các bằng chứng đánh giá thu thập được.
• Sự phối hợp trong đoàn đánh giá: Các thành viên đoàn đánh giá phải thường xuyên trao đổi thông tin để đảm bảo tính nhất quán trong việc đánh giá và đưa ra các kết luận đánh giá chính xác, khách quan.

Để đảm bảo kết luận đánh giá là tin cậy và có thể lặp lại, tiêu chuẩn nhấn mạnh các nguyên tắc đạo đức và chuyên môn sau:

• Đạo đức nghề nghiệp: Là cơ sở của sự chuyên nghiệp, đòi hỏi tính trung thực, bảo mật và hành xử đúng mực.
• Trình bày khách quan: Nghĩa vụ báo cáo một cách trung thực và chính xác các phát hiện, kết luận và báo cáo đánh giá.
• Sự thận trọng nghề nghiệp: Sự chăm chỉ và phán đoán đúng đắn trong quá trình đánh giá.
• Tính độc lập: Là cơ sở cho sự khách quan và vô tư của các kết luận đánh giá.
• Tiếp cận dựa trên bằng chứng: Phương pháp hợp lý để đạt được các kết luận đánh giá đáng tin cậy và có thể lặp lại thông qua quá trình đánh giá có hệ thống.