Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9016:2011 về Rau tươi - Phương pháp lấy mẫu trên ruộng sản xuất quy định các nguyên tắc, quy trình và kỹ thuật lấy mẫu rau tươi trực tiếp tại ruộng nhằm phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng và an toàn thực phẩm. Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này:

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp lấy mẫu các loại rau tươi ngay tại ruộng sản xuất (bao gồm cả ruộng trồng ngoài trời và trong nhà kính, nhà lưới) để xác định các chỉ tiêu chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, giới hạn kim loại nặng, vi sinh vật gây hại và các tác nhân ô nhiễm khác. Tiêu chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện việc lấy mẫu kiểm tra, giám sát chất lượng rau tươi trên phạm vi cả nước.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu liên quan về phương pháp thử, quy trình phân tích và các tiêu chuẩn kỹ thuật về rau quả tươi hiện hành. Các tài liệu viện dẫn này đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong quá trình đánh giá kết quả thử nghiệm sau khi lấy mẫu.

• Lô sản xuất (Lot): Là một lượng rau tươi cùng loại, được trồng trên cùng một diện tích đất, có cùng điều kiện canh tác, chăm sóc và thu hoạch trong cùng một khoảng thời gian xác định.
• Mẫu ban đầu (Primary sample): Là lượng rau tươi được lấy ra từ một vị trí cụ thể trong lô sản xuất tại một thời điểm.
• Mẫu chung (Bulk sample): Là mẫu được tạo thành bằng cách gộp chung và trộn đều tất cả các mẫu ban đầu được lấy từ cùng một lô sản xuất.
• Mẫu phòng thử nghiệm (Laboratory sample): Là một phần của mẫu chung hoặc toàn bộ mẫu chung được rút gọn theo phương pháp quy định để gửi đến phòng thử nghiệm nhằm phân tích các chỉ tiêu theo yêu cầu.

• Yêu cầu đối với người lấy mẫu: Người thực hiện lấy mẫu phải được đào tạo chuyên môn, có chứng chỉ hoặc có kinh nghiệm về kỹ thuật lấy mẫu nông sản, bảo đảm tính khách quan, trung thực trong suốt quá trình thực hiện.
• Thiết bị và dụng cụ lấy mẫu: Các dụng cụ như dao, kéo, túi chứa mẫu, thùng bảo quản phải sạch sẽ, không gây ô nhiễm thứ cấp cho mẫu và không làm thay đổi tính chất tự nhiên của mẫu rau.
• Xác định điểm lấy mẫu trên ruộng: Tùy thuộc vào hình dạng và diện tích của ruộng sản xuất, áp dụng các sơ đồ lấy mẫu phù hợp như sơ đồ đường chéo, sơ đồ hình chữ Z (zigzag) hoặc sơ đồ năm điểm (bốn góc và tâm) để đảm bảo mẫu có tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô sản xuất.
• Phương pháp lấy mẫu ban đầu: Tiến hành lấy mẫu tại các điểm đã xác định trên ruộng. Khi lấy mẫu, cần chú ý lấy cả phần ăn được của cây rau theo đúng thực tế tiêu dùng và tránh làm dập nát, hư hỏng cơ học đối với mẫu.