Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8891:2011 hoàn toàn tương đương với ISO GUIDE 32:1997, cung cấp các hướng dẫn mang tính nguyên tắc và thực hành về hiệu chuẩn trong hóa phân tích cũng như việc sử dụng các mẫu chuẩn được chứng nhận (CRM - Certified Reference Materials). Đây là tài liệu kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm hóa học thiết lập và duy trì tính liên kết chuẩn đo lường, đảm bảo độ tin cậy và độ chính xác của các kết quả phân tích.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của TCVN 8891:2011:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này đưa ra các khuyến nghị chung về cách thiết lập hệ thống hiệu chuẩn cho các thiết bị phân tích hóa học và cách sử dụng mẫu chuẩn được chứng nhận để đảm bảo chất lượng phép đo.
• Hướng dẫn tập trung vào việc xác định mối quan hệ giữa đại lượng cần đo (nồng độ, hàm lượng chất) và tín hiệu đo được từ thiết bị phân tích.
• Tiêu chuẩn áp dụng rộng rãi cho tất cả các phòng thử nghiệm, tổ chức công nhận và các chuyên gia đánh giá kỹ thuật trong lĩnh vực hóa phân tích nhằm chuẩn hóa quy trình hiệu chuẩn và đánh giá độ đúng của phương pháp.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn là nền tảng không thể tách rời để áp dụng tiêu chuẩn này bao gồm các hướng dẫn của ISO về mẫu chuẩn như ISO Guide 30 (Thuật ngữ và định nghĩa dùng cho mẫu chuẩn), ISO Guide 31, ISO Guide 33 và ISO Guide 35.
• Từ vựng quốc tế về đo lường học (VIM) nhằm thống nhất các khái niệm cơ bản về hiệu chuẩn, độ không đảm bảo đo và tính liên kết chuẩn trong hóa học.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm cốt lõi để tránh sự nhầm lẫn trong thực hành hóa phân tích:

• Hiệu chuẩn (Calibration): Hoạt động thiết lập mối quan hệ giữa giá trị chỉ thị của phương tiện đo hoặc hệ thống đo với giá trị tương ứng được thể hiện bởi mẫu chuẩn trong những điều kiện xác định.
• Mẫu chuẩn được chứng nhận (CRM): Mẫu chuẩn có kèm theo chứng chỉ, trong đó một hoặc nhiều giá trị đặc trưng được xác định bằng thủ tục kỹ thuật nghiêm ngặt, có tính liên kết chuẩn và kèm theo độ không đảm bảo đo rõ ràng ở mức độ tin cậy xác định.
• Tính liên kết chuẩn đo lường (Traceability): Đặc tính của kết quả đo nhờ đó kết quả có thể liên kết với những chuẩn tham chiếu đã định, thường là chuẩn quốc gia hoặc quốc tế, thông qua một chuỗi so sánh không đứt quãng với những độ không đảm bảo đo đã chỉ ra.
• Độ đúng (Trueness): Mức độ gần nhau giữa giá trị trung bình của một loạt kết quả thử nghiệm và giá trị thực hoặc giá trị quy chiếu được chấp nhận.

- Nguyên tắc chung về hiệu chuẩn trong hóa phân tích (Điều 4)

Hiệu chuẩn trong hóa phân tích có những đặc thù riêng biệt so với đo lường vật lý thông thường. Tiêu chuẩn phân tích sâu sắc các nguyên tắc nền tảng sau:

• Bản chất của phép đo hóa học: Phép đo hóa học thường là gián tiếp. Thiết bị không đo trực tiếp lượng chất mà đo một đại lượng vật lý (như độ hấp thụ quang, dòng điện, điện thế, cường độ vạch phổ) sinh ra từ lượng chất đó. Do đó, hiệu chuẩn là bước bắt buộc để chuyển đổi tín hiệu vật lý thành đơn vị nồng độ hoặc lượng chất.
• Xây dựng đường chuẩn (Calibration Curve): Quá trình hiệu chuẩn yêu cầu thiết lập một hàm số toán học biểu diễn mối quan hệ giữa nồng độ chất phân tích và đáp ứng của thiết bị. Tiêu chuẩn nhấn mạnh việc lựa chọn khoảng tuyến tính tối ưu và xử lý các sai số hệ thống khi dựng đường chuẩn.
• Vai trò của mẫu chuẩn (RMs/CRMs): Mẫu chuẩn được chứng nhận đóng vai trò là chất chuẩn gốc để hiệu chuẩn thiết bị, hiệu chuẩn phương pháp và đánh giá độ đúng của quy trình phân tích. Việc sử dụng CRM giúp giảm thiểu sai số do ảnh hưởng của nền mẫu (matrix effects) - một trong những nguồn sai số lớn nhất trong hóa phân tích.
• Đảm bảo tính liên kết chuẩn: Mọi phép hiệu chuẩn hóa học phải hướng tới việc liên kết kết quả đo với hệ đơn vị quốc tế (SI), cụ thể là đơn vị mol hoặc kilôgam, thông qua việc sử dụng các CRM được thừa nhận quốc tế hoặc các phương pháp đo chuẩn đầu (primary methods).