Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7377:2004 về chất lượng đất do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về giá trị chỉ thị pH trong các loại đất tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này phục vụ trực tiếp cho việc đánh giá chất lượng đất, định hướng sử dụng, cải tạo đất nông nghiệp, lâm nghiệp và các mục đích sử dụng đất khác.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các giá trị chỉ thị pH (bao gồm pH H2O và pH KCl) để đánh giá mức độ chua, kiềm của các loại đất chính tại Việt Nam.
• Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động điều tra, khảo sát, đánh giá chất lượng đất và quy hoạch sử dụng đất.
• Làm cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp cải tạo đất, bón vôi, lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp với từng loại đất cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả canh tác.

- Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng kết hợp với các phương pháp xác định pH đất hiện hành được quy định trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (ví dụ: phương pháp xác định pH bằng máy đo pH trong dung dịch nước và dung dịch KCl).
• Các tài liệu viện dẫn là nền tảng kỹ thuật bắt buộc để đảm bảo tính chính xác, khách quan và thống nhất trong quá trình lấy mẫu, phân tích phòng thí nghiệm và xác định chỉ số pH của đất.

- Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

• pH H2O: Trị số pH đo được trong dịch chiết đất bằng nước cất, phản ánh độ chua hiện tại (độ chua hoạt tính) của đất.
• pH KCl: Trị số pH đo được trong dịch chiết đất bằng dung dịch kali clorua (KCl) nồng độ 1 mol/l, phản ánh độ chua tiềm tàng (độ chua trao đổi) của đất.
• Đất chua (axit): Đất có trị số pH thấp hơn mức trung tính, thường do sự tích lũy các ion H+ và Al3+ tự do trong dung dịch đất.
• Đất kiềm: Đất có trị số pH cao hơn mức trung tính, thường xuất hiện ở các vùng khô hạn hoặc đất ảnh hưởng bởi các muối kiềm.

- Giá trị chỉ thị pH và phân loại độ chua kiềm của đất (Điều 4)

Tiêu chuẩn phân chia chi tiết các mức độ chua, kiềm của đất dựa trên giá trị pH đo được để phục vụ công tác đánh giá chất lượng đất:

• Đất rất chua (axit mạnh): Trị số pH KCl thường dưới 4,0. Loại đất này cần được cải tạo tích cực bằng cách bón vôi, bổ sung chất hữu cơ và hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa học gây chua sinh lý.
• Đất chua (axit trung bình): Trị số pH KCl dao động từ 4,0 đến 4,5. Thích hợp cho một số loại cây trồng ưa chua nhưng vẫn cần kiểm soát độ chua định kỳ để tránh suy thoái đất.
• Đất ít chua (axit yếu): Trị số pH KCl dao động từ 4,5 đến 5,5. Đây là khoảng pH phổ biến của nhiều loại đất đồi núi, đất xám bạc màu tại Việt Nam.
• Đất trung tính: Trị số pH KCl dao động từ 5,5 đến 6,5 (hoặc pH H2O từ 6,5 đến 7,5). Đây là môi trường đất lý tưởng nhất cho hầu hết các loại cây trồng nông nghiệp phát triển và hấp thu dinh dưỡng tối ưu.
• Đất kiềm: Trị số pH H2O trên 7,5. Thường xuất hiện ở vùng đất cát ven biển hoặc đất nhiễm mặn, kiềm hóa, đòi hỏi các biện pháp kỹ thuật như rửa mặn, bón thạch cao để cải tạo cấu trúc đất.

- Ý nghĩa thực tiễn của tiêu chuẩn

Việc ban hành TCVN 7377:2004 giúp thống nhất thang đo và phương pháp phân loại độ chua kiềm của đất trên phạm vi cả nước. Đây là công cụ pháp lý và kỹ thuật đắc lực giúp các nhà khoa học, nhà quản lý và người nông dân đánh giá chính xác sức khỏe của đất, từ đó đưa ra các khuyến nghị canh tác bền vững, bảo vệ tài nguyên đất trước nguy cơ thoái hóa, bạc màu và hoang mạc hóa.