Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6940:1996

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6940:1996 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với mã số tiêu chuẩn rút gọn 8 chữ số (EAN-VN8) dùng cho vật phẩm. Tiêu chuẩn này do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 148 Mã số mã vạch biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành. Đây là giải pháp kỹ thuật tối ưu dành cho các sản phẩm có kích thước nhỏ, không đủ không gian để in mã số EAN-13 tiêu chuẩn.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 6940:1996 quy định cấu trúc mã số, mã vạch và các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến mã số rút gọn 8 chữ số (EAN-VN8). Tiêu chuẩn này áp dụng đối với:

• Các loại hàng hóa, vật phẩm có kích thước nhỏ hoặc nhãn mác có diện tích bề mặt hạn chế (thường nhỏ hơn 80 cm² hoặc diện tích nhãn nhỏ hơn 40 cm²), không thể thể hiện mã số EAN-13 đầy đủ.
• Các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và dịch vụ có nhu cầu sử dụng mã số rút gọn để quản lý sản phẩm và thuận tiện cho việc quét mã tại các điểm bán lẻ (POS).
• Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức kỹ thuật thực hiện việc kiểm tra, đánh giá chất lượng in ấn mã số mã vạch trên bao bì sản phẩm.

- Các thuật ngữ và định nghĩa cơ bản

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật cốt lõi bao gồm:

• Mã số EAN-VN8: Là mã số rút gọn gồm 8 chữ số, được cấp cho các sản phẩm có kích thước nhỏ theo quy định của Tổ chức Mã số Vật phẩm Quốc tế (EAN Quốc tế, nay là GS1).
• Mã vạch EAN-8: Là ký hiệu mã vạch biểu diễn mã số EAN-8 tương ứng, bao gồm các vạch và khoảng trống song song xen kẽ nhau, được thiết kế để máy quét quang học có thể đọc được.
• Vùng trống (Quiet Zone): Khoảng không gian bắt buộc ở hai đầu của mã vạch, không chứa bất kỳ ký tự hoặc hình ảnh nào, giúp máy quét xác định điểm bắt đầu và kết thúc của mã vạch.
• Số kiểm tra (Check Digit): Chữ số cuối cùng trong chuỗi 8 chữ số, được tính toán từ 7 chữ số trước đó theo một thuật toán toán học xác định nhằm phát hiện sai sót trong quá trình nhập liệu hoặc quét mã.

- Cấu trúc chi tiết của mã số EAN-VN8

Mã số EAN-VN8 có cấu trúc cố định gồm 8 chữ số, được chia thành các thành phần cụ thể như sau:

• Mã quốc gia (Prefix): Gồm 2 hoặc 3 chữ số đầu tiên do Tổ chức EAN Quốc tế cấp cho Việt Nam (ví dụ: tiền tố 893 biểu thị sản phẩm có nguồn gốc từ Việt Nam). Đối với mã EAN-8, mã quốc gia được tích hợp trực tiếp vào cấu trúc rút gọn theo phân bổ đặc biệt của EAN Quốc tế.
• Mã vật phẩm (Item Reference): Gồm các chữ số tiếp theo (từ 4 đến 5 chữ số tùy thuộc vào độ dài mã quốc gia), do cơ quan mã số mã vạch quốc gia cấp trực tiếp cho từng mặt hàng cụ thể của doanh nghiệp.
• Chữ số kiểm tra (Check Digit): Là chữ số thứ 8, được tính toán tự động dựa trên 7 chữ số đầu tiên theo thuật toán Modulo 10 để kiểm tra tính chính xác của toàn bộ dãy số.

- Các yêu cầu kỹ thuật và kích thước tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt về kích thước hình học và chất lượng in ấn của mã vạch EAN-8 để đảm bảo khả năng đọc chính xác của các thiết bị quét:

• Kích thước tiêu chuẩn (Hệ số phóng đại 1.0): Chiều rộng toàn bộ mã vạch (bao gồm cả vùng trống) là 26,73 mm; chiều cao của vạch là 18,23 mm.
• Hệ số phóng đại cho phép: Mã vạch EAN-8 có thể được thu nhỏ hoặc phóng to trong khoảng từ 0,8 đến 2,0 lần so với kích thước tiêu chuẩn tùy thuộc vào công nghệ in và diện tích bao bì.
• Yêu cầu về vùng trống: Vùng trống bên trái tối thiểu phải rộng 7 lần chiều rộng vạch chuẩn (mô-đun); vùng trống bên phải tối thiểu phải rộng 5 lần chiều rộng vạch chuẩn để tránh nhiễu tín hiệu quét.
• Độ tương phản và màu sắc: Các vạch tối (thường là màu đen, xanh đậm, nâu đậm) phải được in trên nền sáng (màu trắng, vàng, đỏ) để tạo ra độ tương phản quang học tối ưu cho đầu đọc hồng ngoại hoặc laser.

- Phương pháp tính toán chữ số kiểm tra (Modulo 10)

Quy trình tính toán chữ số kiểm tra cho mã EAN-8 được thực hiện theo các bước tuần tự sau:

1. Bước 1: Đánh số các vị trí từ 1 đến 7 từ phải sang trái (bắt đầu từ chữ số thứ 7 của mã số).
2. Bước 2: Cộng tổng các chữ số ở vị trí lẻ (vị trí 1, 3, 5, 7) rồi nhân kết quả với 3.
3. Bước 3: Cộng tổng các chữ số ở vị trí chẵn (vị trí 2, 4, 6).
4. Bước 4: Cộng hai kết quả thu được ở Bước 2 và Bước 3 lại với nhau.
5. Bước 5: Lấy bội số của 10 lớn hơn hoặc bằng gần nhất trừ đi tổng số vừa tính được ở Bước 4. Hiệu số thu được chính là chữ số kiểm tra (nếu hiệu số là 10 thì chữ số kiểm tra bằng 0).