Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1281:1981 về Lợn đực giống Ỉ - Phân cấp chất lượng là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các tiêu chuẩn, chỉ tiêu đánh giá và phân cấp chất lượng đối với lợn đực giống Ỉ. Đây là giống lợn nội địa truyền thống của Việt Nam, việc ban hành tiêu chuẩn nhằm bảo tồn nguồn gen quý, nâng cao hiệu quả chăn nuôi và đảm bảo chất lượng con giống phục vụ sản xuất nông nghiệp. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu kỹ thuật cụ thể để tiến hành đánh giá và phân cấp chất lượng đối với lợn đực giống giống Ỉ.
• Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả các cơ sở chăn nuôi giống nhà nước, các hợp tác xã, trang trại và hộ gia đình có hoạt động nuôi giữ, khai thác và cung ứng lợn đực giống Ỉ trên phạm vi cả nước.

Yêu cầu chung đối với lợn đực giống Ỉ (Điều 2)

• Nguồn gốc và lý lịch: Lợn đực giống phải có lý lịch rõ ràng, được ghi chép đầy đủ thông tin về nguồn gốc bố mẹ, tổ tiên và các chỉ tiêu sinh trưởng của bản thân cá thể.
• Trạng thái sức khỏe: Con giống phải hoàn toàn khỏe mạnh, thể chất tốt, không mang các mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và các bệnh lây qua đường sinh sản.
• Cơ quan sinh dục: Hai tinh hoàn của lợn đực phải phát triển bình thường, cân đối, không bị ẩn tinh hoàn, không bị lệch hoặc mắc các dị tật khác ở cơ quan sinh dục.

Chỉ tiêu đánh giá ngoại hình và thể chất (Điều 3)

• Đặc điểm ngoại hình đặc trưng: Lợn đực giống Ỉ phải mang đầy đủ các đặc điểm đặc trưng của giống như da và lông màu đen tuyền, mặt nhăn, mõm ngắn, tai nhỏ hướng về phía trước, lưng võng, bụng sệ nhưng không quét đất, chân đi bàn.
• Thể chất và vận động: Khung xương phải vững chắc, các khớp chân linh hoạt, móng chân đều và không bị dị tật để đảm bảo khả năng phối giống trực tiếp hoặc khai thác tinh dịch đạt hiệu quả cao.

Nguyên tắc phân cấp chất lượng lợn đực giống (Điều 4)

• Căn cứ phân cấp: Việc phân cấp chất lượng lợn đực giống Ỉ được tiến hành dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa các chỉ tiêu về ngoại hình, khối lượng cơ thể theo từng giai đoạn tuổi và chất lượng tinh dịch thực tế.
• Các cấp chất lượng: Tiêu chuẩn phân chia lợn đực giống thành các cấp chất lượng rõ rệt để làm cơ sở cho việc định giá, sử dụng phối giống hoặc loại thải.
• Yêu cầu về chất lượng tinh dịch: Đối với đực giống đã đến tuổi khai thác, chất lượng tinh dịch phải đạt các chỉ tiêu tối thiểu về thể tích mỗi lần xuất tinh (V), hoạt lực của tinh trùng (A), mật độ tinh trùng (C) và tỷ lệ tinh trùng kỳ hình (K) theo quy định kỹ thuật.

Tóm lại, các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 1281:1981 đã thiết lập những nền tảng kỹ thuật cơ bản nhất để nhận diện, đánh giá và phân loại lợn đực giống Ỉ. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này giúp các cơ sở chăn nuôi lựa chọn được những cá thể đực giống xuất sắc nhất, góp phần nâng cao năng suất và bảo tồn chất lượng đàn lợn giống Ỉ truyền thống.