Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8711-2:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8711-2:2011 về Động vật và sản phẩm động vật - Phần 2: Quy trình chung phân tích nguy cơ trong nhập khẩu sản phẩm động vật do Viện Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thiết lập một khung pháp lý và kỹ thuật mang tính khoa học nhằm đánh giá, quản lý và truyền thông về các nguy cơ dịch bệnh hoặc mất an toàn vệ sinh thực phẩm có thể phát sinh từ việc nhập khẩu sản phẩm động vật vào Việt Nam.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn thực thi và đối tượng điều chỉnh của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn quy định quy trình chung để thực hiện phân tích nguy cơ đối với việc nhập khẩu các loại sản phẩm động vật (bao gồm cả sản phẩm động vật trên cạn và sản phẩm động vật thủy sản) dùng làm thực phẩm cho con người, nguyên liệu chế biến thức ăn chăn nuôi, hoặc sử dụng cho các mục đích công nghiệp, y tế, dược phẩm và các mục đích khác.
• Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về thú y, các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động đánh giá nguy cơ, và các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng, xuất nhập khẩu sản phẩm động vật tại Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, các cơ quan và tổ chức cần tham chiếu đến các tài liệu quan trọng sau:

• TCVN 8711-1:2011 về Động vật và sản phẩm động vật - Phần 1: Thuật ngữ và định nghĩa chung về phân tích nguy cơ.
• Các hướng dẫn, tiêu chuẩn quốc tế của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE), đặc biệt là Bộ luật Sức khỏe Động vật trên cạn (Terrestrial Animal Health Code) và Bộ luật Sức khỏe Động vật thủy sản (Aquatic Animal Health Code) phiên bản mới nhất.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn chuẩn hóa các khái niệm cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế phân tích nguy cơ:

• Mối nguy (Hazard): Là tác nhân sinh học (vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng), hóa học (dư lượng thuốc thú y, kim loại nặng, chất độc) hoặc vật lý có trong sản phẩm động vật, hoặc tình trạng của sản phẩm động vật có khả năng gây tác động xấu đến sức khỏe con người, động vật hoặc môi trường.
• Nguy cơ (Risk): Là khả năng xảy ra một sự kiện có hại (như sự xâm nhập, lây lan của dịch bệnh hoặc ngộ độc thực phẩm) và mức độ nghiêm trọng của những hậu quả do sự kiện đó gây ra trong một khoảng thời gian và không gian xác định.
• Phân tích nguy cơ (Risk Analysis): Là một quy trình mang tính khoa học, hệ thống và liên tục, bao gồm bốn thành phần tương tác chặt chẽ với nhau: xác định mối nguy, đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ.
• Đánh giá nguy cơ (Risk Assessment): Quá trình nghiên cứu và thực nghiệm khoa học nhằm xác định khả năng xâm nhập, thiết lập, lan truyền của mối nguy và đánh giá các hậu quả sinh học, kinh tế, môi trường kèm theo.
• Quản lý nguy cơ (Risk Management): Quá trình cân nhắc, lựa chọn và thực thi các biện pháp kỹ thuật hoặc hành chính nhằm giảm thiểu mức độ nguy cơ xuống ngưỡng có thể chấp nhận được, đồng thời đảm bảo không gây cản trở thương mại bất hợp lý.
• Truyền thông nguy cơ (Risk Communication): Quá trình trao đổi thông tin, ý kiến và kết quả phân tích một cách liên tục, hai chiều giữa những người đánh giá nguy cơ, người quản lý nguy cơ, các nhà nhập khẩu, nước xuất khẩu và các bên liên quan khác.

Điều 4: Nguyên tắc chung trong phân tích nguy cơ nhập khẩu

Quy trình phân tích nguy cơ nhập khẩu sản phẩm động vật phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nền tảng sau:

• Nguyên tắc khoa học và khách quan: Mọi quyết định và biện pháp kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm phải dựa trên các bằng chứng khoa học thực tế, số liệu thống kê dịch tễ học đáng tin cậy và các phương pháp luận đã được quốc tế thừa nhận. Không được đưa ra các rào cản kỹ thuật dựa trên cảm tính hoặc thiếu căn cứ thực tiễn.
• Nguyên tắc minh bạch: Toàn bộ quy trình thực hiện, nguồn dữ liệu sử dụng, phương pháp đánh giá và kết luận cuối cùng của quá trình phân tích nguy cơ phải được công khai, minh bạch. Nước xuất khẩu và các bên liên quan có quyền tiếp cận thông tin và đưa ra các ý kiến phản hồi mang tính xây dựng.
• Nguyên tắc nhất quán và không phân biệt đối xử: Các biện pháp quản lý nguy cơ được áp dụng phải đảm bảo tính nhất quán đối với các sản phẩm cùng loại có cùng mức độ nguy cơ, không tạo ra sự phân biệt đối xử bất hợp lý giữa các quốc gia xuất khẩu có điều kiện an toàn dịch bệnh tương đương.
• Nguyên tắc phối hợp liên ngành: Quá trình phân tích nguy cơ đòi hỏi sự tham gia phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia thú y, chuyên gia an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và các cơ quan quản lý cửa khẩu để đảm bảo cái nhìn toàn diện và đa chiều về mọi tác động tiềm ẩn của sản phẩm nhập khẩu.