Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 90003:2016 (hoàn toàn tương đương với ISO/IEC 90003:2014) về Kỹ thuật phần mềm - Hướng dẫn áp dụng TCVN ISO 9001:2008 cho phần mềm máy tính là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm hỗ trợ các tổ chức áp dụng các yêu cầu của tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO 9001 vào chu trình phát triển, cung cấp, vận hành và bảo trì phần mềm máy tính.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này được thiết kế để áp dụng cho các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin và kỹ thuật phần mềm. Đối tượng áp dụng bao gồm các đơn vị thiết kế, phát triển, cung cấp, lắp đặt và bảo trì phần mềm máy tính, không phân biệt quy mô hay loại hình hoạt động. Tiêu chuẩn này không đưa ra thêm các yêu cầu mới so với TCVN ISO 9001:2008 mà chỉ tập trung giải thích và hướng dẫn cách thức áp dụng các yêu cầu đó vào đặc thù của ngành phần mềm.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Điều 1 - Điều 4)

Các điều khoản đầu tiên thiết lập nền tảng lý thuyết và phương pháp tiếp cận hệ thống đối với quản lý chất lượng phần mềm, bao gồm:

• Xác định phạm vi áp dụng cụ thể đối với các loại hình sản phẩm phần mềm khác nhau, từ phần mềm thương mại, phần mềm theo yêu cầu đến phần mềm nhúng trong các thiết bị phần cứng.
• Thống nhất các thuật ngữ, định nghĩa chuyên ngành để đảm bảo sự hiểu biết đồng bộ giữa nhà phát triển, khách hàng và các bên liên quan.
• Định hình mối quan hệ giữa hệ thống quản lý chất lượng chung của tổ chức và các quy trình kỹ thuật phần mềm cụ thể.

2. Hướng dẫn đối với phần mềm thương mại sẵn có (COTS - Commercial-Off-The-Shelf)

Tiêu chuẩn cung cấp các chỉ dẫn riêng biệt đối với việc tích hợp và sử dụng các sản phẩm phần mềm thương mại sẵn có trong các dự án phần mềm, cụ thể:

• Quy trình đánh giá năng lực, chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm COTS trước khi quyết định đưa vào hệ thống.
• Xác định rõ trách nhiệm bảo trì, nâng cấp và hỗ trợ kỹ thuật từ phía nhà cung cấp thứ ba đối với phần mềm COTS.
• Thiết lập các biện pháp kiểm thử, xác nhận giá trị sử dụng để đảm bảo phần mềm COTS hoạt động ổn định và an toàn khi tích hợp vào sản phẩm cuối cùng.

3. Hệ thống dẫn chiếu tiêu chuẩn (TCVN ISO/IEC 90003 và ISO/IEC 12207)

Để tạo sự đồng bộ trong quản lý chất lượng và quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn xây dựng hệ thống dẫn chiếu chặt chẽ:

• Mục dẫn chiếu của TCVN ISO/IEC 90003: Cung cấp các tài liệu tham chiếu bổ trợ, giúp làm rõ các khía cạnh quản lý chất lượng đặc thù của phần mềm.
• Mục dẫn chiếu của ISO/IEC 12207: Tạo mối liên kết trực tiếp với tiêu chuẩn quốc tế về quy trình vòng đời phần mềm. Sự kết hợp này giúp doanh nghiệp vừa kiểm soát được chất lượng theo ISO 9001, vừa tuân thủ các quy trình kỹ thuật chuẩn hóa từ giai đoạn khởi tạo, phát triển, vận hành cho đến khi loại bỏ phần mềm.

Hiệu lực và lưu ý áp dụng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 90003:2016 là tài liệu hướng dẫn kỹ thuật mang tính chất khuyến khích áp dụng. Do tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên nền tảng của TCVN ISO 9001:2008, các tổ chức khi áp dụng cần chủ động đối chiếu, cập nhật linh hoạt với các phiên bản mới hơn của tiêu chuẩn quản lý chất lượng (như ISO 9001:2015) để đảm bảo tính tương thích và hiệu quả tối ưu trong hoạt động quản trị doanh nghiệp.