Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 37122:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 37122:2019) về "Cộng đồng và đô thị bền vững - Các chỉ số cho đô thị thông minh" là một văn bản kỹ thuật quan trọng do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thiết lập một bộ chỉ số toàn diện, chuẩn hóa nhằm đo lường, đánh giá và thúc đẩy hiệu quả hoạt động của các đô thị thông minh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân đô thị.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

TCVN ISO 37122:2020 được áp dụng cho mọi loại hình đô thị, không phân biệt quy mô, vị trí địa lý hay mức độ phát triển công nghệ. Đối tượng áp dụng chính bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền đô thị, các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức phát triển đô thị, các doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ và cộng đồng dân cư muốn xây dựng, vận hành và đánh giá hiệu quả của mô hình đô thị thông minh.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững

Tiêu chuẩn TCVN ISO 37122:2020 định hình các chỉ số đo lường đô thị thông minh dựa trên việc tích hợp chặt chẽ với 17 Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc, cụ thể như sau:

• Mục tiêu 1: Chấm dứt đói nghèo dưới mọi dạng thức ở mọi nơi - Tiêu chuẩn đưa ra các chỉ số đánh giá việc ứng dụng công nghệ số để tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính, hệ thống an sinh xã hội và cứu trợ khẩn cấp cho các nhóm cư dân nghèo và dễ bị tổn thương trong đô thị.
• Mục tiêu 2: Chấm dứt nạn đói, đạt được an toàn thực phẩm, dinh dưỡng cải thiện và đẩy mạnh nông nghiệp bền vững - Đo lường hiệu quả của các mô hình nông nghiệp đô thị thông minh, hệ thống phân phối thực phẩm tối ưu nhằm giảm thiểu lãng phí và đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ.
• Mục tiêu 3: Đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc cho mọi người ở mọi lứa tuổi - Tập trung vào các chỉ số về y tế thông minh (e-health), hệ thống cảnh báo dịch bệnh sớm, quản lý chất lượng không khí và các tiện ích công cộng hỗ trợ rèn luyện sức khỏe thể chất và tinh thần.
• Mục tiêu 4: Đảm bảo giáo dục chất lượng công bằng và đẩy mạnh cơ hội học tập dài hạn cho tất cả - Đánh giá tỷ lệ phổ cập giáo dục số, hạ tầng trường học thông minh, khả năng tiếp cận các nguồn tài nguyên học tập trực tuyến và các chương trình đào tạo kỹ năng công nghệ cho cộng đồng.
• Mục tiêu 5: Đạt được sự bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và bé gái - Sử dụng dữ liệu số để giám sát và đảm bảo an toàn cho phụ nữ tại không gian công cộng, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí quản lý và ra quyết định trong chính quyền đô thị thông minh.
• Mục tiêu 6: Đảm bảo tính sẵn dùng và quản lý bền vững nước và hệ thống vệ sinh cho tất cả mọi người - Đo lường việc áp dụng công nghệ quản lý nước thông minh, kiểm soát thất thoát nước tự động, giám sát chất lượng nguồn nước theo thời gian thực và hiệu quả của hệ thống xử lý nước thải đô thị.
• Mục tiêu 7: Đảm bảo tiếp cận với năng lượng giá phải chăng, tin cậy, bền vững và hiện đại cho tất cả mọi người - Đánh giá tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, hiệu quả của lưới điện thông minh (smart grid), hệ thống chiếu sáng công cộng thông minh và mức độ tiêu thụ năng lượng tiết kiệm trong các tòa nhà.
• Mục tiêu 8: Đẩy mạnh sự phát triển kinh tế bền vững, tuyển dụng năng suất, đầy đủ và công việc tốt cho tất cả mọi người - Khuyến khích các chỉ số về tăng trưởng kinh tế số, tỷ lệ việc làm trong ngành công nghệ cao, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và cải thiện năng suất lao động xã hội.
• Mục tiêu 9: Thiết lập hạ tầng có khả năng phục hồi, thúc đẩy công nghiệp hóa đa ngành và bền vững và đẩy mạnh sáng tạo - Tập trung vào các chỉ số phát triển hạ tầng viễn thông (băng thông rộng, phủ sóng 5G), hạ tầng giao thông thông minh (ITS) và năng lực nghiên cứu phát triển công nghệ mới.
• Mục tiêu 10: Giảm tính không đồng đều giữa các quốc gia và trong nội bộ đô thị - Đo lường mức độ thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm dân cư, đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội bình đẳng trong việc tiếp cận dịch vụ hành chính công trực tuyến và các tiện ích đô thị.
• Mục tiêu 11: Làm cho các đô thị và những nơi định cư của mọi người sung túc, an toàn, mau hồi phục và bền vững - Đây là mục tiêu cốt lõi với các chỉ số về quy hoạch đô thị tích hợp, quản lý rác thải thông minh, hệ thống giao thông công cộng thân thiện với môi trường, bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao năng lực ứng phó khẩn cấp với thiên tai, dịch bệnh.
• Mục tiêu 12: Đảm bảo các kiểu mẫu sản phục và tiêu thụ bền vững - Đánh giá việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, tỷ lệ tái chế chất thải, thúc đẩy mua sắm công xanh và nâng cao nhận thức của người dân về tiêu dùng thông minh, tiết kiệm tài nguyên.
• Mục tiêu 13: Thực hiện hành động cấp thiết để cố gắng làm giảm biến đổi khí hậu và những hệ quả của nó - Đo lường lượng phát thải khí nhà kính của đô thị, hiệu quả của các giải pháp hạ tầng xanh nhằm giảm hiệu ứng đảo nhiệt và mức độ sẵn sàng ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.
• Mục tiêu 14: Bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên đại dương, biển đối với việc phát triển bền vững - Đối với các đô thị ven biển, tiêu chuẩn quy định các chỉ số kiểm soát ô nhiễm nguồn nước thải đổ ra biển, bảo vệ đa dạng sinh học vùng bờ và quản lý bền vững các hoạt động kinh tế biển.
• Mục tiêu 15: Bảo vệ, giữ gìn và xúc tiến việc sử dụng các hệ sinh thái vùng lãnh thổ, quản lý một cách bền vững rừng, cố gắng làm giảm sự hoang mạc hóa và dừng sự thoái hóa đất đai và ngừng sự thiệt hại về đa dạng sinh học - Đánh giá tỷ lệ diện tích cây xanh, không gian mở trong đô thị, việc ứng dụng công nghệ giám sát bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học đô thị.
• Mục tiêu 16: Đẩy mạnh xã hội hòa bình cho mục đích phát triển bền vững, cung cấp việc tiếp cận công lý đối với tất cả mọi người và xây dựng các viện nghiên cứu hiệu quả, có trách nhiệm tại mọi cấp độ - Đo lường mức độ minh bạch của chính quyền số, hiệu quả của các kênh tương tác trực tuyến giữa người dân và chính quyền, an ninh trật tự đô thị thông qua hệ thống giám sát thông minh và bảo mật an toàn thông tin cá nhân.
• Mục tiêu 17: Tăng cường phương tiện thực thi và tái sinh sự cộng tác toàn cầu cho phát triển bền vững - Đánh giá hiệu quả của các mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong đầu tư hạ tầng thông minh, mức độ chia sẻ dữ liệu mở giữa các cơ quan và sự hợp tác quốc tế trong chuyển giao công nghệ đô thị thông minh.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 37122:2020 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành. Văn bản này đóng vai trò là cẩm nang kỹ thuật, cơ sở pháp lý và khoa học quan trọng giúp các địa phương tại Việt Nam chuẩn hóa quy trình xây dựng, vận hành và đánh giá hiệu quả các đề án đô thị thông minh một cách đồng bộ, tiệm cận với các tiêu chuẩn tiên tiến trên thế giới.