Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14015:2011 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14015:2001, quy định về hướng dẫn thực hiện Đánh giá môi trường của các địa điểm và tổ chức (gọi tắt là EASO). Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu và các điều khoản cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Giới thiệu chung về Đánh giá môi trường của các địa điểm và tổ chức (EASO)

EASO là một quá trình có hệ thống nhằm xác định các khía cạnh môi trường, vấn đề môi trường và xác định các hậu quả kinh doanh liên quan tại các địa điểm hoặc trong các tổ chức cụ thể. Quá trình này giúp các tổ chức có cơ sở đưa ra quyết định kinh doanh, quản lý rủi ro và lập kế hoạch chiến lược liên quan đến môi trường.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này cung cấp các hướng dẫn chi tiết về cách thức tiến hành một cuộc đánh giá EASO. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Áp dụng cho mọi tổ chức, không phân biệt quy mô, loại hình hoặc vị trí địa lý, mong muốn thực hiện đánh giá môi trường đối với các địa điểm hoạt động hoặc toàn bộ tổ chức của mình.
• Xác định các khía cạnh môi trường (như phát thải, chất thải, tiêu thụ tài nguyên) và các vấn đề môi trường (như ô nhiễm đất, nước ngầm, tuân thủ pháp luật) phát sinh từ các hoạt động trong quá khứ, hiện tại và có thể dự báo trong tương lai.
• Đánh giá các hậu quả kinh doanh phát sinh từ các vấn đề môi trường được xác định, bao gồm các nghĩa vụ tài chính, rủi ro pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức.
• Tiêu chuẩn này không thiết lập các yêu cầu đối với các loại đánh giá môi trường khác như đánh giá tác động môi trường (EIA), kiểm toán môi trường ban đầu hoặc đánh giá hiệu quả môi trường.

- Điều 2: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo sự thống nhất trong việc hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi sau:

• Địa điểm (Site): Một khu vực địa lý xác định, bao gồm cả đất đai, nước mặt, nước ngầm và các công trình xây dựng hoặc cấu trúc nằm trên đó.
• Tổ chức (Organization): Công ty, tập đoàn, hãng, xí nghiệp, cơ quan quản lý hoặc một phần của chúng, có các chức năng và quản trị riêng.
• Khía cạnh môi trường (Environmental aspect): Yếu tố của các hoạt động, sản phẩm hoặc dịch vụ của một tổ chức có thể tương tác với môi trường.
• Vấn đề môi trường (Environmental issue): Bất kỳ khía cạnh môi trường nào có khả năng gây ra tác động tiêu cực đến môi trường hoặc dẫn đến các nghĩa vụ pháp lý, tài chính cho tổ chức.
• Hậu quả kinh doanh (Business consequence): Các tác động về tài chính, pháp lý, vận hành hoặc uy tín đối với tổ chức phát sinh từ các vấn đề môi trường được xác định.
• Đánh giá viên (Assessor): Người hoặc nhóm người có năng lực phù hợp được giao nhiệm vụ thực hiện cuộc đánh giá EASO.

- Điều 3: Vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan

Một cuộc đánh giá EASO thành công đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và phân định rõ ràng trách nhiệm của ba bên chính:

• Bên yêu cầu đánh giá (Client): Là bên khởi xướng cuộc đánh giá. Trách nhiệm bao gồm việc xác định mục tiêu, phạm vi của cuộc đánh giá; lựa chọn đánh giá viên có năng lực; phê duyệt kế hoạch đánh giá và tiếp nhận báo cáo kết quả cuối cùng.
• Đánh giá viên (Assessor): Có trách nhiệm thực hiện cuộc đánh giá một cách độc lập, khách quan và bảo mật. Đánh giá viên phải lập kế hoạch chi tiết, thu thập và xác nhận thông tin, phân tích dữ liệu và lập báo cáo trung thực về các phát hiện đánh giá.
• Đối tượng được đánh giá (Assessee): Là tổ chức hoặc đại diện của địa điểm được đánh giá. Trách nhiệm bao gồm việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác; tạo điều kiện thuận lợi cho đánh giá viên tiếp cận thực địa và phỏng vấn nhân sự liên quan; đảm bảo an toàn cho đoàn đánh giá trong quá trình làm việc tại thực địa.

- Điều 4: Quá trình đánh giá (EASO Process)

Quá trình đánh giá môi trường của các địa điểm và tổ chức được thực hiện theo một trình tự logic và có hệ thống, bao gồm các bước cơ bản sau:

• Lập kế hoạch đánh giá (Planning): Xác định rõ ràng mục tiêu, phạm vi, tiêu chí đánh giá và các nguồn lực cần thiết. Kế hoạch đánh giá phải được thống nhất giữa bên yêu cầu đánh giá và đánh giá viên trước khi triển khai thực tế.
• Thu thập và xác nhận thông tin (Information gathering and validation): Thực hiện thu thập dữ liệu thông qua việc xem xét các hồ sơ tài liệu pháp lý, lịch sử sử dụng đất, phỏng vấn nhân sự chủ chốt và quan sát trực tiếp tại thực địa. Mọi thông tin thu thập được phải được kiểm chứng và xác nhận tính xác thực.
• Đánh giá thông tin (Evaluation): Phân tích các thông tin đã được xác nhận để xác định các khía cạnh môi trường và vấn đề môi trường hiện hữu hoặc tiềm ẩn. Từ đó, đánh giá các hậu quả kinh doanh có thể xảy ra đối với tổ chức hoặc địa điểm đó.
• Báo cáo kết quả (Reporting): Lập báo cáo đánh giá chính thức gửi cho bên yêu cầu đánh giá. Báo cáo phải trình bày rõ ràng, khách quan về phạm vi, phương pháp, các phát hiện đánh giá, kết luận về các vấn đề môi trường và hậu quả kinh doanh liên quan.