Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9107:2011 (hoàn toàn tương đương với ISO 27467:2009) là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về an toàn tới hạn hạt nhân, tập trung vào việc phân tích các sự cố tới hạn giả định. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phạm vi áp dụng, Tài liệu viện dẫn, Thuật ngữ định nghĩa và Các yêu cầu chung (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu và hướng dẫn cụ thể đối với việc thực hiện phân tích sự cố tới hạn giả định trong các cơ sở hạt nhân. Phạm vi áp dụng chi tiết bao gồm:

• Áp dụng cho các hoạt động xử lý, gia công, vận chuyển, lưu giữ và quản lý các chất phân hạch bên ngoài lò phản ứng hạt nhân.
• Không áp dụng trực tiếp cho các hệ thống lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động bình thường hoặc các thiết bị tới hạn có chủ đích, nơi mà các biện pháp kiểm soát tới hạn đã được thiết lập theo thiết kế vận hành.
• Xác định các tiêu chí để đánh giá xem một sự cố tới hạn giả định có khả năng xảy ra hay không và cách thức xây dựng các kịch bản ứng phó hiệu quả nhằm giảm thiểu hậu quả đối với con người và môi trường.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan về an toàn hạt nhân:

• Các tiêu chuẩn về thuật ngữ và định nghĩa chung trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và an toàn bức xạ.
• Các tài liệu hướng dẫn về tính toán liều lượng bức xạ và đánh giá tác động môi trường từ các sự cố hạt nhân.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn bức xạ và kiểm soát vật liệu phân hạch.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Tiêu chuẩn định nghĩa rõ ràng các khái niệm chuyên ngành để đảm bảo tính thống nhất trong quá trình phân tích và đánh giá:

• Sự cố tới hạn (Criticality accident): Là sự giải phóng năng lượng không mong muốn và không kiểm soát được do phản ứng dây chuyền phân hạch hạt nhân tự duy trì xảy ra trong một hệ thống chứa vật liệu phân hạch.
• Sự cố tới hạn giả định (Postulated criticality accident): Là một kịch bản sự cố tới hạn được giả định xảy ra nhằm mục đích phân tích an toàn, đánh giá hậu quả và thiết lập các kế hoạch ứng phó khẩn cấp.
• Hiệu suất phân hạch (Fission yield): Tổng số lần phân hạch xảy ra trong suốt quá trình diễn ra sự cố tới hạn, bao gồm cả số lần phân hạch ban đầu và các đỉnh phân hạch tiếp theo (nếu có).
• Hệ thống rào chắn an toàn (Safety barrier): Các biện pháp kỹ thuật hoặc hành chính được thiết kế để ngăn ngừa sự cố tới hạn hoặc hạn chế hậu quả của nó.

- Điều 4: Yêu cầu chung đối với phân tích sự cố tới hạn giả định

Đây là nội dung cốt lõi đặt ra các nguyên tắc nền tảng cho việc thực hiện phân tích an toàn, bao gồm:

• Xác định sự cần thiết của việc phân tích: Phân tích sự cố tới hạn giả định phải được thực hiện đối với tất cả các khu vực hoặc thiết bị có chứa lượng vật liệu phân hạch vượt quá giới hạn an toàn tới hạn đơn lẻ, trừ khi có chứng minh kỹ thuật rõ ràng rằng sự cố tới hạn là không thể xảy ra (đáp ứng nguyên tắc an toàn kép).
• Xây dựng kịch bản sự cố: Kịch bản phải dựa trên các phân tích đánh giá rủi ro một cách hệ thống, xem xét tất cả các lỗi thiết bị đơn lẻ, sai sót của con người và các tác động từ bên ngoài (như thiên tai, hỏa hoạn).
• Phương pháp luận tính toán: Việc tính toán hiệu suất phân hạch và liều bức xạ phải sử dụng các mô hình toán học và phần mềm đã được kiểm chứng, phê duyệt. Các giả định tính toán phải mang tính bảo thủ (chọn các thông số bất lợi nhất) để đảm bảo biên an toàn cao nhất.
• Đánh giá hậu quả: Phải đánh giá chi tiết tác động của bức xạ trực tiếp (neutron và gamma) cũng như sự phát tán của các sản phẩm phân hạch ra môi trường xung quanh đối với nhân viên vận hành và công chúng.
• Đảm bảo chất lượng (QA): Toàn bộ quá trình phân tích, từ việc thu thập dữ liệu đầu vào, lựa chọn phương pháp tính toán đến việc lập báo cáo kết quả, đều phải tuân thủ nghiêm ngặt chương trình quản lý chất lượng của cơ sở hạt nhân.