Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8525:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8525:2015 về Máy biến áp phân phối - Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu và phương pháp xác định hiệu suất năng lượng do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng, giảm thiểu tổn thất điện năng trên hệ thống lưới điện phân phối và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) và phương pháp xác định hiệu suất năng lượng của các máy biến áp phân phối ba pha loại ngâm trong chất lỏng. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Tần số danh định: Hoạt động ở tần số 50 Hz.
• Công suất danh định: Áp dụng cho các máy biến áp có công suất từ 25 kVA đến 2500 kVA.
• Điện áp danh định: Áp dụng cho các máy biến áp có điện áp cuộn dây sơ cấp (điện áp lớn nhất của thiết bị) lên đến 35 kV.

Tiêu chuẩn này loại trừ và không áp dụng đối với các loại máy biến áp chuyên dụng hoặc máy biến áp đặc biệt sau:

• Máy biến áp đo lường và máy biến áp thử nghiệm.
• Máy biến áp dùng cho lò hồ quang, máy biến áp chỉnh lưu và máy biến áp dùng cho đầu máy điện kéo sợi.
• Máy biến áp khởi động và máy biến áp hàn.
• Máy biến áp phòng nổ và máy biến áp dùng trong hầm mỏ.
• Máy biến áp một pha và các máy biến áp có nhiều hơn ba cuộn dây.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu kỹ thuật cốt lõi sau đây. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 6306-1 (IEC 60076-1): Máy biến áp điện lực - Phần 1: Quy định chung.
• TCVN 6306-2 (IEC 60076-2): Máy biến áp điện lực - Phần 2: Độ tăng nhiệt.
• TCVN 6306-3 (IEC 60076-3): Máy biến áp điện lực - Phần 3: Mức cách điện, thử nghiệm điện môi và khoảng cách cách điện ngoài không khí.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa kỹ thuật chuyên ngành được quy định trong bộ tiêu chuẩn TCVN 6306 (IEC 60076), đồng thời bổ sung và làm rõ một số khái niệm then chốt:

• Máy biến áp phân phối (Distribution transformer): Là máy biến áp điện lực dùng để biến đổi hệ thống điện áp xoay chiều từ lưới phân phối trung thế xuống hệ thống điện áp thấp hơn hoặc trung gian để cung cấp trực tiếp cho phụ tải tiêu thụ.
• Tổn hao không tải (No-load loss): Là công suất tác dụng tiêu tán trong lõi thép của máy biến áp khi đặt điện áp danh định ở tần số danh định vào các cực của một cuộn dây, trong khi các cuộn dây còn lại được để hở mạch.
• Tổn hao có tải (Load loss): Là công suất tác dụng tiêu tán trong các cuộn dây và các bộ phận kim loại khác của máy biến áp ở tần số danh định và nhiệt độ quy chiếu, khi dòng điện danh định chạy qua các cực của một cuộn dây và các cực của cuộn dây kia được nối ngắn mạch.
• Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu - MEPS (Minimum Energy Performance Standard): Là giới hạn hiệu suất năng lượng thấp nhất (hoặc mức tổn hao năng lượng tối đa cho phép) mà máy biến áp phân phối phải đạt được khi vận hành ở chế độ tiêu chuẩn để được phép lưu thông và sử dụng trên thị trường.

Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu - MEPS (Điều 4)

Mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của máy biến áp phân phối được xác định thông qua việc kiểm soát nghiêm ngặt hai chỉ số tổn hao cốt lõi là tổn hao không tải cực đại và tổn hao ngắn mạch (tổn hao có tải) cực đại quy chiếu về nhiệt độ 75 độ C:

• Giới hạn tổn hao theo công suất: Tiêu chuẩn phân chia chi tiết các mức tổn hao tối đa cho phép đối với từng dải công suất định hình (từ 25, 50, 100, 160, 250, 400, 630, 1000, 1600 đến 2500 kVA) nhằm đảm bảo tính khả thi kỹ thuật và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.
• Phân loại theo cấp điện áp: Các yêu cầu về giới hạn tổn hao được thiết lập riêng biệt cho các cấp điện áp cuộn sơ cấp khác nhau (đến 22 kV và cấp 35 kV) để phù hợp với đặc tính kỹ thuật cách điện và chế tạo của từng cấp điện áp.
• Yêu cầu tuân thủ: Tất cả các máy biến áp phân phối thuộc phạm vi điều chỉnh khi sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu đều phải có mức tổn hao thực tế không được vượt quá các giá trị giới hạn quy định trong tiêu chuẩn này. Đây là căn cứ pháp lý kỹ thuật để thực hiện chương trình dán nhãn năng lượng và áp dụng các biện pháp quản lý nhà nước về tiết kiệm năng lượng.