Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6306-11:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6306-11:2009 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60076-11:2004. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử nghiệm và điều kiện vận hành đối với máy biến áp điện lực kiểu khô. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại máy biến áp điện lực kiểu khô (bao gồm cả máy biến áp tự ngẫu) có điện áp cao nhất dùng cho thiết bị lên đến và bằng 36 kV, công suất định mức từ 50 kVA đến 40 MVA. Các trường hợp loại trừ không áp dụng tiêu chuẩn này bao gồm:

• Máy biến áp kiểu khô một pha có công suất nhỏ hơn 1 kVA và máy biến áp đa pha có công suất nhỏ hơn 5 kVA.
• Máy biến áp đo lường (bao gồm máy biến dòng và máy biến áp đo lường điện áp).
• Máy biến áp khởi động và máy biến áp thử nghiệm chuyên dụng.
• Máy biến áp dùng cho đầu kéo lắp trên các phương tiện đường sắt.
• Máy biến áp phòng nổ và máy biến áp dùng trong hầm mỏ.
• Máy biến áp hàn và máy biến áp điều chỉnh điện áp.
• Máy biến áp lực nhỏ có lưu ý đặc biệt về an toàn.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 6306-1 (IEC 60076-1): Máy biến áp điện lực - Phần 1: Quy định chung.
• TCVN 6306-2 (IEC 60076-2): Máy biến áp điện lực - Phần 2: Độ tăng nhiệt.
• TCVN 6306-3 (IEC 60076-3): Máy biến áp điện lực - Phần 3: Mức cách điện, thử nghiệm điện môi và khoảng cách cách điện ngoài không khí.
• TCVN 6306-5 (IEC 60076-5): Máy biến áp điện lực - Phần 5: Khả năng chịu ngắn mạch.
• IEC 60085: Đánh giá và phân loại nhiệt của cách điện.
• IEC 60270: Kỹ thuật thử nghiệm điện áp cao - Đo phóng điện cục bộ.
• IEC 60529: Cấp bảo vệ bằng vỏ ngoài (mã IP).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu trong thiết kế, chế tạo và thử nghiệm máy biến áp kiểu khô:

• Máy biến áp kiểu khô (Dry-type transformer): Là máy biến áp có mạch từ và các cuộn dây không ngâm trong chất lỏng cách điện mà được làm mát bằng không khí hoặc khí gas khác.
• Cuộn dây bọc (Encapsulated winding): Cuộn dây được đúc hoặc bọc kín bằng chất cách điện rắn (thường là nhựa đúc epoxy) dưới điều kiện chân không hoặc áp suất để ngăn ngừa ẩm và tác động từ môi trường bên ngoài.
• Cuộn dây không bọc (Non-encapsulated winding): Cuộn dây được tẩm hoặc phủ bằng sơn cách điện, vecni hoặc nhựa nhưng không tạo thành lớp bọc kín hoàn toàn bằng chất cách điện rắn.
• Nhiệt độ môi trường tối đa (Maximum ambient temperature): Nhiệt độ cao nhất của môi trường không khí xung quanh máy biến áp khi vận hành bình thường.

Điều 4: Điều kiện vận hành tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn quy định các điều kiện môi trường bình thường để máy biến áp kiểu khô hoạt động ổn định và đạt tuổi thọ thiết kế:

• Độ cao so với mực nước biển: Không vượt quá 1000 mét. Nếu vận hành ở độ cao lớn hơn, phải hiệu chỉnh lại giới hạn độ tăng nhiệt và khoảng cách cách điện theo quy định cụ thể.
• Nhiệt độ môi trường xung quanh đối với máy biến áp lắp đặt trong nhà:
  • Nhiệt độ tối đa không vượt quá 40 độ C.
  • Nhiệt độ trung bình ngày không vượt quá 30 độ C.
  • Nhiệt độ trung bình năm không vượt quá 20 độ C.
  • Nhiệt độ tối thiểu không được thấp hơn -5 độ C.
• Nhiệt độ môi trường xung quanh đối với máy biến áp lắp đặt ngoài trời: Nhiệt độ tối thiểu không được thấp hơn -25 độ C, các giới hạn nhiệt độ tối đa và trung bình tương tự như lắp đặt trong nhà.
• Dạng sóng của điện áp nguồn cung cấp: Phải gần như hình sin để tránh gây tổn hao phụ và quá nhiệt cho máy biến áp.
• Sự đối xứng của điện áp nguồn ba pha: Đối với máy biến áp ba pha, điện áp nguồn cấp phải gần như đối xứng giữa các pha để đảm bảo cân bằng vận hành.

Các điều kiện vận hành đặc biệt

Trong trường hợp máy biến áp kiểu khô phải vận hành trong các điều kiện khác với điều kiện tiêu chuẩn nêu trên (ví dụ: độ cao trên 1000m, nhiệt độ môi trường cực đoan, độ ẩm quá cao, môi trường có chất ăn mòn hoặc bụi dẫn điện), người mua phải thỏa thuận trước với nhà sản xuất để có các biện pháp thiết kế, bảo vệ và thử nghiệm phù hợp nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.