Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8021-3:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8021-3:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 15459-3:2014 về Công nghệ thông tin - Kỹ thuật phân định và thu nhận dữ liệu tự động - Phân định đơn nhất - Phần 3: Quy tắc chung. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là nền tảng kỹ thuật cốt lõi, thiết lập các nguyên tắc chung và cấu trúc cơ bản để định danh đơn nhất toàn cầu cho các đối tượng vật lý, chuỗi cung ứng và dữ liệu liên quan trong môi trường thương mại và công nghiệp.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các quy tắc chung áp dụng cho việc phân định đơn nhất các thực thể (bao gồm đơn vị vận chuyển, tài sản, sản phẩm, bao gói sản phẩm và các đối tượng khác) nhằm đảm bảo tính đồng bộ, nhất quán và không trùng lặp trên phạm vi toàn cầu.
• Xác định cấu trúc cơ bản của mã định danh đơn nhất (UII - Unique Item Identifier) và phân định rõ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức tham gia vào chuỗi cấp phát mã.
• Tạo cơ sở kỹ thuật đồng bộ để tích hợp hiệu quả với các công nghệ thu nhận dữ liệu tự động (AIDC) như mã vạch (Bar code), mã phản hồi nhanh (QR code) và nhận dạng qua tần số vô tuyến (RFID).

Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và hiệu quả, các tổ chức cần tham chiếu và phối hợp sử dụng với các tài liệu quan trọng sau:

• Các phần khác thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 8021 (ISO/IEC 15459) liên quan đến quy trình phân định đơn nhất cho từng nhóm đối tượng cụ thể như đơn vị vận chuyển, sản phẩm riêng lẻ, tài sản cố định và bao bì đóng gói.
• TCVN 11094 (ISO/IEC 19762) về Công nghệ thông tin - Kỹ thuật phân định và thu nhận dữ liệu tự động (AIDC) - Từ vựng hài hòa, nhằm đảm bảo tính thống nhất tuyệt đối về mặt thuật ngữ chuyên ngành.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm kỹ thuật then chốt phục vụ cho việc thiết lập và vận hành hệ thống định danh đơn nhất:

• Cơ quan đăng ký (Registration Authority - RA): Tổ chức quốc tế chịu trách nhiệm quản lý tối cao, phê duyệt và cấp phát mã định danh cho các Cơ quan cấp mã (Issuing Agencies) trên toàn cầu.
• Cơ quan cấp mã (Issuing Agency - IA): Tổ chức được Cơ quan đăng ký ủy quyền hợp pháp để cấp phát các tiền tố mã định danh cho các doanh nghiệp, tổ chức hoặc nhà sản xuất sử dụng cuối cùng.
• Mã định danh đơn nhất (Unique Item Identifier - UII): Chuỗi ký tự được thiết lập theo quy tắc kỹ thuật nghiêm ngặt, đảm bảo tính duy nhất toàn cầu cho một đối tượng cụ thể trong suốt vòng đời hoạt động của đối tượng đó.
• Tiền tố cơ quan cấp mã (Issuing Agency Code - IAC): Thành phần bắt buộc nằm ở phần đầu của mã định danh UII, dùng để phân biệt giữa các cơ quan cấp mã khác nhau trên thế giới, tránh xung đột dữ liệu.

Các quy tắc chung về phân định đơn nhất (Điều 4)

Điều 4 quy định chi tiết các nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc để đảm bảo tính đơn nhất toàn cầu của mã định danh, bao gồm:

• Nguyên tắc không trùng lặp (Uniqueness): Mỗi mã định danh UII chỉ được gán cho một đối tượng duy nhất. Mã này không được phép tái sử dụng cho bất kỳ đối tượng nào khác trong một khoảng thời gian hợp lý hoặc vĩnh viễn, tùy thuộc vào đặc thù của lĩnh vực áp dụng.
• Cấu trúc của mã định danh UII: Mã UII bắt buộc phải bắt đầu bằng Tiền tố cơ quan cấp mã (IAC), tiếp theo là phần mã do cơ quan đó hoặc doanh nghiệp tự cấp phát. Cấu trúc này đảm bảo không có hai mã UII nào trùng nhau trên toàn cầu, bất kể nguồn gốc xuất xứ hay quốc gia ban hành.
• Bộ ký tự cho phép sử dụng: Tiêu chuẩn giới hạn nghiêm ngặt các ký tự được phép sử dụng trong mã UII nhằm tối ưu hóa khả năng tương thích với các thiết bị đọc tự động. Thông thường, bộ ký tự được giới hạn trong các ký tự chữ và số (alphanumeric) theo tiêu chuẩn ISO/IEC 646.
• Độ dài tối đa của mã: Quy định giới hạn cụ thể về số lượng ký tự tối đa của một mã UII nhằm tối ưu hóa hiệu suất lưu trữ của bộ nhớ thiết bị phần cứng và tốc độ truyền tải dữ liệu qua mạng.
• Trách nhiệm quản lý hệ thống: Cơ quan đăng ký (RA) có nghĩa vụ duy trì một danh mục công khai, cập nhật liên tục về các Cơ quan cấp mã (IA). Ngược lại, các IA phải chịu trách nhiệm đảm bảo các tiền tố họ cấp cho doanh nghiệp thành viên không bị trùng lặp và hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ đúng quy tắc cấu trúc mã tiêu chuẩn.