Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7945-1:2008 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10648-1:1997) về An toàn bức xạ - Tủ cách ly - Phần 1: Nguyên tắc thiết kế là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định các yêu cầu và nguyên tắc cơ bản trong việc thiết kế, chế tạo các tủ cách ly dùng trong môi trường có yếu tố phóng xạ hoặc độc hại.

Tiêu chuẩn này hướng tới việc thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ nhằm bảo vệ con người và môi trường khỏi sự ảnh hưởng của các chất phóng xạ hoặc chất độc hại được xử lý bên trong tủ cách ly. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với các tủ cách ly (hay còn gọi là hộp găng tay) được sử dụng để thực hiện các thao tác kỹ thuật, hóa học hoặc vật lý với các chất phóng xạ, chất độc lực cao hoặc các tác nhân sinh học nguy hiểm.
• Đưa ra các nguyên tắc thiết kế tổng thể nhằm đảm bảo tính toàn vẹn, độ kín khít và khả năng ngăn ngừa rò rỉ tối đa của hệ thống cách ly trong suốt vòng đời hoạt động.
• Không áp dụng cho các thiết bị áp lực chuyên dụng quy mô lớn hoặc các tủ an toàn sinh học thông thường không yêu cầu tính năng che chắn bức xạ đặc thù.

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, tiêu chuẩn định nghĩa rõ ràng các khái niệm kỹ thuật nền tảng:

• Tủ cách ly (Containment enclosure): Là một không gian kín được thiết kế đặc biệt nhằm ngăn chặn sự phát tán của các chất bên trong ra môi trường bên ngoài, hoặc ngược lại, ngăn chặn sự xâm nhập của các tác nhân bên ngoài vào bên trong để bảo vệ quá trình làm việc.
• Độ kín (Tightness): Khả năng hạn chế sự trao đổi khí giữa môi trường bên trong tủ cách ly và môi trường khí quyển bên ngoài dưới một mức áp suất chênh lệch xác định.
• Hệ thống thông gió và xử lý khí (Ventilation and gas treatment system): Hệ thống phụ trợ có nhiệm vụ duy trì áp suất âm hoặc áp suất dương phù hợp bên trong tủ cách ly, đồng thời lọc sạch các dòng khí trước khi thải ra môi trường.

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các nguyên tắc thiết kế bắt buộc mà các kỹ sư và nhà sản xuất phải tuân thủ:

• Nguyên tắc phòng ngừa rò rỉ chủ động: Thiết kế cấu trúc tủ phải giảm thiểu tối đa các mối nối cơ học, ưu tiên sử dụng các mối hàn liên tục và kín bén. Vật liệu chế tạo vỏ tủ phải là vật liệu không xốp, chống ăn mòn hóa học và không bị suy giảm đặc tính cơ lý dưới tác động của bức xạ ion hóa.
• Kiểm soát áp suất vận hành: Tủ cách ly dùng cho an toàn bức xạ thường phải được thiết kế để vận hành ở trạng thái áp suất âm so với phòng làm việc xung quanh. Điều này đảm bảo rằng nếu xảy ra sự cố rò rỉ nhỏ, luồng khí sẽ đi từ ngoài vào trong chứ không làm phát tán chất phóng xạ ra ngoài.
• Thiết kế nhân trắc học và thao tác an toàn: Vị trí của các cổng găng tay, cửa quan sát bằng kính chì (hoặc kính cường lực đặc biệt) và các cơ cấu thao tác từ xa phải được tính toán kỹ lưỡng theo kích thước cơ thể người vận hành để giảm thiểu mệt mỏi, tránh sai sót kỹ thuật trong quá trình làm việc.
• Hệ thống lọc khí hiệu năng cao: Đường khí thải của tủ cách ly phải được trang bị các bộ lọc hạt hiệu năng cao (HEPA) hoặc bộ lọc than hoạt tính chuyên dụng để giữ lại các hạt sol khí phóng xạ hoặc các chất khí độc hại trước khi xả vào hệ thống thông gió chung.

Mỗi tủ cách ly khi thiết kế và chế tạo xong phải đi kèm với bộ hồ sơ kỹ thuật đầy đủ và trải qua các bước kiểm tra nghiêm ngặt:

• Phải có bản vẽ thiết kế chi tiết thể hiện rõ ràng các thông số kích thước, vị trí các điểm đấu nối, hệ thống lọc và các thiết bị đo lường áp suất đi kèm.
• Phải thực hiện thử nghiệm độ kín (kiểm tra tốc độ rò rỉ khí) theo đúng phương pháp được quy định trong các phần tiếp theo của bộ tiêu chuẩn TCVN 7945 trước khi đưa vào vận hành chính thức.
• Nhà sản xuất phải cung cấp tài liệu hướng dẫn vận hành an toàn, quy trình thay thế găng tay và màng lọc định kỳ mà không làm mất tính chất cách ly của hệ thống.