Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7583-1:2006 (hoàn toàn tương đương với ISO 129-1:2004) là văn bản kỹ thuật nền tảng quy định về cách ghi kích thước và dung sai trên các bản vẽ kỹ thuật. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, thiết lập các nguyên tắc chung và thuật ngữ cơ bản cho toàn bộ hệ thống bản vẽ kỹ thuật tại Việt Nam.

• Tiêu chuẩn này thiết lập các nguyên tắc chung về ghi kích thước và dung sai áp dụng cho tất cả các loại bản vẽ kỹ thuật, bao gồm bản vẽ cơ khí, xây dựng, kiến trúc, điện, và các ngành kỹ thuật liên quan khác.
• Tiêu chuẩn được thiết kế để áp dụng cho cả bản vẽ hai chiều (2D) truyền thống và các mô hình biểu diễn ba chiều (3D) trên máy tính, đảm bảo tính đồng bộ trong việc truyền đạt thông tin thiết kế và chế tạo.
• Các quy định trong tiêu chuẩn này tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho việc trao đổi thông tin giữa các nhà thiết kế, nhà sản xuất, nhà thầu và các bên liên quan ở cả quy mô quốc gia và quốc tế.

• Tiêu chuẩn này viện dẫn các tài liệu quan trọng khác để đảm bảo tính nhất quán trong hệ thống tiêu chuẩn hóa. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về chữ viết trên bản vẽ kỹ thuật (TCVN 7284 / ISO 3098), các nguyên tắc chung về biểu diễn bản vẽ (TCVN 8 - ISO 128), và các tiêu chuẩn về dung sai kích thước và lắp ghép.
• Việc áp dụng TCVN 7583-1:2006 đòi hỏi người sử dụng phải tham chiếu đồng thời với các phiên bản mới nhất của các tài liệu viện dẫn này để đảm bảo tính chính xác tối đa trong thực tế thiết kế.

Điều khoản này định nghĩa một cách nghiêm ngặt các khái niệm cơ bản được sử dụng xuyên suốt trong tiêu chuẩn, giúp loại bỏ mọi sự mơ hồ trong việc hiểu bản vẽ:

• Kích thước (Dimension): Trị số biểu thị độ lớn của một đại lượng đo (như chiều dài, đường kính, góc) được thể hiện bằng đơn vị đo thích hợp và được ghi trực tiếp trên bản vẽ.
• Đường kích thước (Dimension line): Đường thẳng hoặc đường cong chỉ rõ giới hạn và hướng của kích thước được ghi.
• Đường gióng (Extension line): Đường kéo dài từ các điểm biên của yếu tố được đo trên vật thể để giới hạn đường kích thước.
• Đường dẫn (Leader line): Đường nối giữa một phần tử của bản vẽ với một ghi chú, một trị số kích thước hoặc một ký hiệu kỹ thuật.
• Trị số kích thước (Dimension value): Con số chỉ rõ độ lớn thực tế của yếu tố được đo, không phụ thuộc vào tỷ lệ biểu diễn của bản vẽ.
• Dung sai (Tolerance): Khoảng biến thiên cho phép của kích thước, được xác định bằng hiệu số giữa kích thước giới hạn lớn nhất và kích thước giới hạn nhỏ nhất.

Đây là điều khoản cốt lõi thiết lập các quy tắc bắt buộc phải tuân thủ khi thể hiện kích thước trên bản vẽ kỹ thuật nhằm đảm bảo tính rõ ràng, chính xác và không gây nhầm lẫn:

• Tính đầy đủ và không dư thừa: Mỗi kích thước chỉ được ghi một lần duy nhất trên bản vẽ, trừ trường hợp có quy định đặc biệt khác. Bản vẽ phải thể hiện đầy đủ tất cả các kích thước cần thiết để phục vụ cho việc chế tạo, kiểm tra và lắp ráp mà không cần người đọc phải tự tính toán hoặc đo trực tiếp trên bản vẽ.
• Vị trí ghi kích thước: Kích thước phải được đặt ở hình chiếu thể hiện rõ ràng nhất hình dạng hình học của yếu tố được đo. Tránh việc ghi kích thước vào các đường khuất hoặc các vùng không rõ ràng trừ khi không thể tránh khỏi.
• Đơn vị đo lường: Đơn vị đo chiều dài tiêu chuẩn trên bản vẽ kỹ thuật là milimét (mm) và không cần ghi ký hiệu đơn vị sau trị số kích thước. Nếu sử dụng đơn vị đo khác (như mét, centimet), ký hiệu đơn vị phải được ghi rõ ràng sau trị số hoặc được nêu rõ trong phần ghi chú chung của bản vẽ. Đối với kích thước góc, đơn vị đo là độ, phút, giây và phải luôn ghi kèm ký hiệu tương ứng.
• Tránh trùng lặp thông tin: Không được phép ghi các kích thước trùng lặp hoặc tạo ra các chuỗi kích thước khép kín gây mâu thuẫn về dung sai, trừ khi một trong các kích thước đó được xác định là kích thước tham khảo (được đặt trong dấu ngoặc đơn).
• Sự rõ ràng trực quan: Các đường kích thước, đường gióng và đường dẫn không được cắt nhau hoặc cắt các đường nét khác của bản vẽ trừ trường hợp bất khả kháng. Trị số kích thước phải được viết rõ ràng, có kích thước chữ phù hợp và không bị đè lên bởi bất kỳ đường nét nào khác.