Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7387-1:2004 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14122-1:2001) quy định các yêu cầu kỹ thuật về an toàn máy đối với phương tiện thông dụng để tiếp cận máy. Phần 1 của tiêu chuẩn tập trung vào việc hướng dẫn lựa chọn phương tiện cố định để tiếp cận giữa hai mức cao độ khác nhau. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Tiêu chuẩn này là một phần của bộ tiêu chuẩn TCVN 7387 (ISO 14122) nhằm đưa ra các giải pháp kỹ thuật an toàn cho việc thiết kế, chế tạo và lắp đặt các phương tiện tiếp cận cố định vào máy móc. Việc áp dụng tiêu chuẩn giúp giảm thiểu tối đa các nguy cơ tai nạn lao động như trượt, vấp, ngã hoặc các chấn thương do gắng sức khi người vận hành tiếp cận các khu vực làm việc của máy.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, bao gồm các nội dung cốt lõi sau:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho tất cả các loại máy móc (cả cố định và di động) đòi hỏi phải có phương tiện tiếp cận cố định để vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa hoặc vệ sinh.
• Tiêu chuẩn này áp dụng cụ thể cho các phương tiện tiếp cận là bộ phận của máy.
• Tiêu chuẩn cũng có thể áp dụng cho các phương tiện tiếp cận thuộc các bộ phận của tòa nhà hoặc công trình nơi máy được lắp đặt, với điều kiện chức năng chính của các phương tiện này là để tiếp cận máy.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các phương tiện nâng hạ, thang máy di động hoặc các thiết bị được thiết kế riêng biệt để vận chuyển người giữa các tầng.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người thiết kế và chế tạo cần tham khảo các tài liệu viện dẫn quan trọng sau:

• TCVN 7387-2:2004 (ISO 14122-2) về Sàn thao tác và lối đi.
• TCVN 7387-3:2004 (ISO 14122-3) về Cầu thang, thang đứng có bậc phẳng và lan can bảo vệ.
• TCVN 7387-4 (ISO 14122-4) về Thang đứng có bậc tròn.
• ISO 12100-1 và ISO 12100-2 về Khái niệm cơ bản và nguyên tắc chung cho thiết kế an toàn máy.

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế kỹ thuật:

• Phương tiện tiếp cận cố định (Fixed means of access): Là phương tiện được lắp đặt sao cho không thể tháo rời nếu không sử dụng dụng cụ chuyên dụng.
• Cầu thang (Stairs): Phương tiện tiếp cận có góc nghiêng từ trên 20 độ đến 45 độ, bao gồm các bậc nằm ngang.
• Thang đứng có bậc phẳng (Stepladders): Phương tiện tiếp cận có góc nghiêng từ trên 45 độ đến 75 độ, với các bậc phẳng sâu để đặt chân an toàn.
• Thang đứng có bậc tròn (Ladders): Phương tiện tiếp cận có góc nghiêng từ trên 75 độ đến 90 độ, với các bậc dạng thanh tròn hoặc thanh ngang hẹp.
• Đường dốc (Ramp): Lối đi có bề mặt liên tục với góc nghiêng từ 0 độ đến 20 độ.

Đây là nội dung kỹ thuật cốt lõi hướng dẫn người thiết kế lựa chọn phương án tiếp cận tối ưu và an toàn nhất giữa hai mức cao độ khác nhau. Quy trình lựa chọn tuân theo các nguyên tắc nghiêm ngặt:

• Thứ tự ưu tiên lựa chọn: Người thiết kế phải luôn ưu tiên lựa chọn phương tiện tiếp cận theo thứ tự giảm dần về mức độ an toàn và thuận tiện:
  • Ưu tiên 1: Tiếp cận trực tiếp từ mặt đất hoặc từ sàn nhà của công trình.
  • Ưu tiên 2: Sử dụng thiết bị nâng hạ cơ khí (thang máy, sàn nâng) hoặc đường dốc (ramp) nếu điều kiện không gian cho phép.
  • Ưu tiên 3: Sử dụng cầu thang (stairs) vì đây là phương tiện tiếp cận thủ công an toàn nhất.
  • Ưu tiên 4: Sử dụng thang đứng có bậc phẳng (stepladders).
  • Ưu tiên 5: Chỉ sử dụng thang đứng có bậc tròn (ladders) khi không thể áp dụng các phương án trên do giới hạn không gian hoặc đặc thù công nghệ.
• Các yếu tố quyết định khi lựa chọn: Khi quyết định phương án thiết kế, phải phân tích kỹ lưỡng các yếu tố sau:
  • Tần suất sử dụng phương tiện tiếp cận (hằng ngày, định kỳ hay chỉ khi sửa chữa lớn).
  • Số lượng người sử dụng đồng thời tại cùng một thời điểm.
  • Chiều cao cần vượt qua giữa hai mức cao độ.
  • Khả năng mang theo dụng cụ, thiết bị cầm tay hoặc phụ tùng thay thế khi di chuyển.
  • Không gian lắp đặt thực tế xung quanh máy.
  • Các yếu tố nguy hiểm từ môi trường xung quanh (nhiệt độ, hóa chất, nguy cơ trơn trượt).