Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6844:2001

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6844:2001 hoàn toàn tương đương với ISO/IEC Guide 51:1999. Đây là văn bản hướng dẫn mang tính nền tảng dành cho các ban kỹ thuật xây dựng tiêu chuẩn, giúp họ tích hợp các khía cạnh an toàn một cách nhất quán, khoa học và hiệu quả vào các tiêu chuẩn kỹ thuật. Tiêu chuẩn này thiết lập các khái niệm cơ bản, mối quan hệ giữa các khái niệm và cung cấp hướng dẫn thực tiễn để giảm thiểu rủi ro đối với con người, tài sản và môi trường.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều này xác định rõ mục đích, giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Cung cấp các hướng dẫn mang tính thực tiễn cho người biên soạn tiêu chuẩn để đưa các khía cạnh an toàn vào trong các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.
• Áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại sản phẩm, quy trình, hệ thống và dịch vụ có khả năng gây ra rủi ro hoặc thiệt hại cho con người, tài sản hoặc môi trường.
• Hướng dẫn cách tiếp cận có hệ thống để đạt được sự an toàn thông qua việc nhận diện mối nguy hại, đánh giá rủi ro và áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro phù hợp.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trong hệ thống tiêu chuẩn hóa, TCVN 6844:2001 viện dẫn các tài liệu quan trọng sau:

• ISO/IEC Guide 2: Tiêu chuẩn hóa và các hoạt động liên quan - Thuật ngữ chung và định nghĩa. Đây là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để định nghĩa các khái niệm cơ bản trong hoạt động tiêu chuẩn hóa toàn cầu.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Điều này thiết lập một hệ thống ngôn ngữ chung, chuẩn hóa các khái niệm kỹ thuật liên quan đến an toàn và rủi ro nhằm tránh những hiểu lầm trong quá trình áp dụng:

• Thiệt hại (Harm): Được định nghĩa là sự tổn hại về thể chất hoặc tổn thất về sức khỏe của con người, hoặc những thiệt hại trực tiếp/gián tiếp đối với tài sản hoặc môi trường.
• Mối nguy hại (Hazard): Nguồn tiềm ẩn hoặc tình huống có khả năng gây ra thiệt hại cho con người, tài sản hoặc môi trường.
• Tình huống nguy hại (Hazardous situation): Bất kỳ tình huống nào mà trong đó con người, tài sản hoặc môi trường bị phơi nhiễm trước một hoặc nhiều mối nguy hại cụ thể.
• Rủi ro (Risk): Sự kết hợp giữa khả năng (tần suất) xảy ra thiệt hại và mức độ nghiêm trọng của thiệt hại đó.
• Rủi ro chấp nhận được (Tolerable risk): Mức độ rủi ro được chấp nhận trong một bối cảnh nhất định, dựa trên các giá trị hiện hành của xã hội, sự cân bằng giữa lợi ích mang lại và chi phí để giảm thiểu rủi ro đó.
• An toàn (Safety): Trạng thái không có rủi ro không chấp nhận được. Tiêu chuẩn nhấn mạnh rằng không có sự an toàn tuyệt đối; mọi sản phẩm hay hoạt động đều tồn tại một mức độ rủi ro nhất định (rủi ro còn lại).
• Biện pháp bảo vệ (Protective measure): Các biện pháp được sử dụng để giảm thiểu rủi ro, bao gồm thiết kế an toàn nội tại, sử dụng thiết bị bảo vệ độc lập và cung cấp thông tin, cảnh báo cho người sử dụng.

Điều 4: Nguyên tắc sử dụng các thuật ngữ trong tiêu chuẩn

Điều này hướng dẫn chi tiết cách sử dụng từ ngữ một cách chính xác và khách quan để tránh gây hiểu lầm cho người sử dụng tiêu chuẩn:

• Tránh sử dụng từ "an toàn" như một tính từ mô tả: Tiêu chuẩn khuyến cáo nghiêm ngặt không nên sử dụng các cụm từ mang tính khẳng định tuyệt đối như "thiết bị an toàn", "sàn nhà an toàn" hay "dụng cụ an toàn". Việc sử dụng này dễ tạo ra ảo tưởng về sự bảo đảm tuyệt đối cho người dùng.
• Sử dụng thuật ngữ mô tả chức năng thay thế: Thay vì dùng từ "an toàn", người soạn thảo tiêu chuẩn được yêu cầu sử dụng các thuật ngữ mô tả cụ thể chức năng hoặc trạng thái kỹ thuật, ví dụ như "thiết bị bảo vệ", "sàn nhà chống trơn trượt", hoặc "mũ bảo hiểm chống va đập".
• Tập trung vào việc giảm thiểu rủi ro: Khi đề cập đến các khía cạnh an toàn, tiêu chuẩn cần tập trung vào việc phân tích, đánh giá và đưa ra các giải pháp kỹ thuật để đưa rủi ro về mức chấp nhận được, thay vì cố gắng tuyên bố một trạng thái an toàn tuyệt đối không có thực.