Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6696:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6696:2009 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 200 Chất thải rắn biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với việc lựa chọn địa điểm, thiết kế, xây dựng, vận hành, đóng cửa và giám sát môi trường bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn pháp lý và phạm vi kỹ thuật mà tiêu chuẩn điều chỉnh, cụ thể bao gồm:

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng đối với tất cả các hoạt động liên quan đến quy hoạch, thiết kế, xây dựng, vận hành, đóng cửa bãi chôn lấp và giám sát môi trường sau khi đóng cửa đối với bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh.
• Đối tượng chất thải được phép tiếp nhận tại các bãi chôn lấp này là chất thải rắn sinh hoạt đô thị, chất thải rắn công nghiệp không nguy hại và các loại chất thải rắn khác được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng trực tiếp cho các bãi chôn lấp chất thải nguy hại, tuy nhiên có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo nền tảng khi xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật riêng biệt cho bãi chôn lấp chất thải nguy hại.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, người sử dụng cần phải kết hợp tham chiếu với các văn bản, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về môi trường. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• Các tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng nước mặt, nước dưới đất và nước thải công nghiệp nhằm kiểm soát hiệu quả chất lượng nước rỉ rác sau khi xử lý trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.
• Các tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng không khí xung quanh, khí thải và tiếng ồn nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí, mùi hôi và tiếng ồn phát sinh từ hoạt động của các phương tiện vận chuyển, máy móc thi công tại bãi chôn lấp.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành có liên quan đến quản lý chất thải rắn.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra hệ thống định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng các khái niệm kỹ thuật trong toàn bộ văn bản:

• Bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh (Sanitary landfill): Là khu vực được quy hoạch, thiết kế, xây dựng và vận hành theo đúng quy trình kỹ thuật để chôn lấp các chất thải rắn nhằm giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường đất, nước, không khí và sức khỏe con người.
• Nước rỉ rác (Leachate): Là loại nước sinh ra do sự rò rỉ từ bản thân chất thải hoặc do nước mưa, nước mặt thấm qua lớp chất thải trong bãi chôn lấp. Đây là nguồn nước ô nhiễm cực kỳ nghiêm trọng, chứa hàm lượng cao các chất hữu cơ, vô cơ, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh.
• Khí bãi chôn lấp (Landfill gas): Là hỗn hợp khí sinh ra từ quá trình phân hủy sinh học các chất hữu cơ trong điều kiện kị khí tại bãi chôn lấp, với thành phần chủ yếu là khí metan (CH4) và cacbon đioxit (CO2), có khả năng gây cháy nổ và hiệu ứng nhà kính cao.
• Lớp phủ hàng ngày (Daily cover): Lớp đất hoặc vật liệu thích hợp khác được trải lên bề mặt chất thải vào cuối mỗi ngày làm việc nhằm ngăn chặn mùi hôi, sự phát tán của rác, sự xâm nhập của côn trùng, động vật gặm nhấm và hạn chế nước mưa thấm vào ô chôn lấp.
• Lớp phủ trung gian (Intermediate cover): Lớp đất phủ có độ dày lớn hơn lớp phủ hàng ngày, được sử dụng để phủ lên các ô chôn lấp đã tạm ngừng tiếp nhận rác trong một khoảng thời gian trước khi tiếp tục chôn lấp hoặc phủ lớp cuối cùng.
• Lớp phủ cuối cùng (Final cover): Hệ thống các lớp vật liệu phức hợp (bao gồm đất sét, màng chống thấm HDPE, lớp thoát nước và đất trồng cây) được phủ lên toàn bộ bề mặt bãi chôn lấp khi bãi chôn lấp đã đạt dung tích thiết kế và ngừng hoạt động hoàn toàn.
• Ô chôn lấp (Landfill cell): Là một phần không gian được giới hạn trong bãi chôn lấp để tiếp nhận và chôn lấp chất thải trong một khoảng thời gian nhất định, được trang bị hệ thống chống thấm đáy và thu gom nước rỉ rác độc lập hoặc liên kết.

Điều 4: Phân loại bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh

Tiêu chuẩn quy định việc phân loại bãi chôn lấp dựa trên quy mô công suất tiếp nhận chất thải và tính chất của chất thải để áp dụng các biện pháp quản lý kỹ thuật phù hợp:

• Phân loại theo quy mô công suất tiếp nhận: Bãi chôn lấp được chia thành các cấp độ khác nhau (như bãi chôn lấp cực lớn, lớn, trung bình, nhỏ) dựa trên tổng lượng chất thải tiếp nhận trong suốt thời gian hoạt động dự kiến hoặc lượng chất thải tiếp nhận trung bình ngày. Quy mô này quyết định yêu cầu về khoảng cách an toàn môi trường và mức độ phức tạp của hệ thống xử lý nước rỉ rác, khí thải.
• Phân loại theo loại chất thải tiếp nhận: Phân biệt rõ ràng giữa bãi chôn lấp chất thải rắn đô thị (chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học) và bãi chôn lấp chất thải rắn công nghiệp không nguy hại (chứa nhiều chất trơ, ít phân hủy).
• Yêu cầu chung về bảo vệ môi trường khi phân loại: Bất kể thuộc quy mô hay loại hình nào, bãi chôn lấp đều phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc không gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, nước mặt và không khí xung quanh. Hệ thống chống thấm đáy bãi và hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác phải được thiết kế tương thích với tải lượng ô nhiễm dự báo của từng loại bãi chôn lấp.