Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6123:2007 (hoàn toàn tương đương với ISO 3596:2000) quy định phương pháp xác định hàm lượng chất không xà phòng hóa trong dầu mỡ động vật và thực vật bằng cách sử dụng chất chiết dietyl ete. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Phương pháp này áp dụng đối với các loại dầu mỡ động vật và thực vật.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại sáp (waxes) do tính chất hóa học đặc thù của sáp không phù hợp với quy trình chiết bằng dietyl ete.
• Phương pháp này có thể không cho kết quả hoàn toàn chính xác đối với một số loại dầu mỡ có hàm lượng chất không xà phòng hóa cao bất thường, ví dụ như dầu từ động vật biển. Trong các trường hợp đặc biệt này, có thể áp dụng phương pháp quy định trong TCVN 6122 (ISO 18609).

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 6128 (ISO 661) về Dầu mỡ động vật và thực vật - Chuẩn bị mẫu thử. Đây là tiêu chuẩn nền tảng để đảm bảo mẫu thử được đồng nhất trước khi tiến hành xà phòng hóa và chiết tách.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa chuẩn xác về khái niệm cốt lõi phục vụ cho việc đo lường và tính toán:

• Chất không xà phòng hóa (Unsaponifiable matter): Được định nghĩa là toàn bộ các chất có mặt trong sản phẩm dầu mỡ động vật hoặc thực vật mà sau khi bị xà phòng hóa bởi kiềm và chiết bằng dung môi chỉ định (trong trường hợp này là dietyl ete), các chất này không bị bay hơi trong các điều kiện thử nghiệm đã được quy định.
• Các chất này bao gồm các chất hữu cơ tự nhiên có sẵn trong dầu mỡ như sterol, rượu béo cao phân tử, tocopherol, các hydrocacbon (như squalene), cũng như các chất màu hòa tan trong chất béo. Ngoài ra, nó cũng có thể bao gồm các chất ngoại lai không bay hơi nhưng hòa tan trong dung môi chiết.

- Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên tắc phân tích hàm lượng chất không xà phòng hóa bằng phương pháp dùng chất chiết dietyl ete được thực hiện qua các bước kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Xà phòng hóa mẫu thử: Tiến hành đun sôi hồi lưu phần mẫu thử với dung dịch kali hydroxit trong etanol (KOH/etanol) để chuyển hóa hoàn toàn các triglycerit và axit béo tự do thành xà phòng tan trong nước.
• Chiết tách bằng dietyl ete: Sử dụng dietyl ete làm dung môi để chiết nhiều lần chất không xà phòng hóa ra khỏi dung dịch xà phòng đã được pha loãng bằng nước.
• Rửa dịch chiết ete: Tiến hành rửa dịch chiết ete bằng nước để loại bỏ hoàn toàn lượng xà phòng và kiềm còn dư bám theo dịch chiết.
• Chưng cất và làm khô: Làm bay hơi dung môi dietyl ete, sau đó hòa tan cặn còn lại bằng axeton và tiếp tục làm bay hơi axeton để loại bỏ hoàn toàn lượng nước còn sót lại.
• Cân khối lượng: Sấy khô cặn thu được ở nhiệt độ quy định cho đến khi khối lượng không đổi và tiến hành cân để xác định hàm lượng chất không xà phòng hóa.