Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5788:2009 (hoàn toàn tương đương với ASTM D 1423 : 2002) quy định phương pháp xác định độ săn của sợi bằng cách đếm trực tiếp. Đây là một tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng trong ngành dệt may, giúp đánh giá chính xác cấu trúc và chất lượng của các loại sợi đơn, sợi chập và sợi cáp.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hướng săn và độ săn của sợi bằng cách đếm trực tiếp.
• Phương pháp này áp dụng cho hầu hết các loại sợi dệt bao gồm: sợi đơn (sợi kéo từ xơ ngắn hoặc sợi xơ dài), sợi chập (sợi gập đôi hoặc nhiều hơn) và sợi cáp.
• Tiêu chuẩn thiết lập các quy trình riêng biệt để xác định độ săn của từng loại sợi cụ thể nhằm đảm bảo tính chính xác cho từng cấu trúc sợi khác nhau.
• Phương pháp này chủ yếu được thiết kế cho các loại sợi ở dạng bối hoặc ống sợi, nhưng cũng có thể áp dụng cho sợi được rút ra từ vải với những lưu ý kỹ thuật đặc biệt được quy định chi tiết.

• Tiêu chuẩn này có viện dẫn các tài liệu, tiêu chuẩn liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và chuẩn xác trong quá trình thử nghiệm.
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn về điều hòa mẫu (thiết lập môi trường chuẩn để thử nghiệm vật liệu dệt), phương pháp lấy mẫu sợi để thử nghiệm, và các tiêu chuẩn thuật ngữ liên quan đến vật liệu dệt.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa rõ ràng cho các thuật ngữ chuyên ngành để tránh nhầm lẫn trong quá trình thực hiện phép đo:

• Độ săn (Twist): Là sự sắp xếp xoắn ốc của các xơ hoặc các sợi thành phần xung quanh trục của sợi. Độ săn thường được biểu diễn bằng số vòng xoắn trên một đơn vị chiều dài (ví dụ: vòng/mét hoặc vòng/inch).
• Hướng săn (Direction of twist): Được xác định là hướng S hoặc hướng Z. Sợi có hướng săn S nếu khi giữ sợi ở tư thế thẳng đứng, các đường xoắn ốc của xơ hoặc sợi thành phần phù hợp với hướng dốc của phần giữa chữ "S". Sợi có hướng săn Z nếu các đường xoắn ốc phù hợp với hướng dốc của phần giữa chữ "Z".
• Sợi đơn (Single yarn): Là cấu trúc cơ bản nhất của sợi, được tạo thành từ các xơ ngắn được kéo và xoắn lại với nhau, hoặc từ một hay nhiều sợi xơ dài liên tục có hoặc không có độ săn.
• Sợi chập (Plied yarn): Là sợi được tạo thành bằng cách xoắn hai hoặc nhiều sợi đơn lại với nhau trong một công đoạn xoắn duy nhất.
• Sợi cáp (Cable yarn): Là sợi được tạo thành bằng cách xoắn hai hoặc nhiều sợi chập lại với nhau hoặc xoắn kết hợp giữa sợi chập và sợi đơn.

• Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp đếm trực tiếp là tháo xoắn một đoạn sợi có chiều dài xác định được kẹp giữa hai kẹp của thiết bị đo độ săn.
• Một đầu kẹp được giữ cố định, đầu kẹp còn lại được xoay theo hướng ngược với hướng săn ban đầu của sợi cho đến khi tất cả các vòng xoắn được loại bỏ hoàn toàn, đưa các thành phần sợi về trạng thái song song song song.
• Số vòng quay cần thiết để tháo xoắn hoàn toàn đoạn sợi được ghi lại trực tiếp trên bộ đếm của thiết bị đo.
• Độ săn của sợi được tính toán dựa trên số vòng quay ghi nhận được chia cho chiều dài ban đầu của mẫu thử dưới lực căng quy định, biểu thị bằng số vòng xoắn trên một đơn vị chiều dài (vòng/mét hoặc vòng/inch).

Việc hiểu rõ các điều khoản ban đầu này giúp người thực hiện thử nghiệm nắm vững cơ sở lý thuyết, chuẩn bị đúng loại mẫu và áp dụng chính xác nguyên lý đo để đạt được kết quả thử nghiệm khách quan và có độ tin cậy cao nhất.