Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5739:2023 về Phòng cháy chữa cháy - Phương tiện chữa cháy - Thiết bị đầu nối được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2023, thay thế cho tiêu chuẩn cũ TCVN 5739:1993. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử và các quy định về ghi nhãn, bảo quản đối với thiết bị đầu nối dùng trong hệ thống phòng cháy và chữa cháy.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại đầu nối, nắp khóa của vòi chữa cháy, thiết bị chữa cháy và các họng nước chữa cháy được sử dụng trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, nhập khẩu, kiểm định, phân phối và sử dụng thiết bị đầu nối chữa cháy tại Việt Nam.

Phân loại và thông số kích thước cơ bản

• Đầu nối được phân loại dựa trên đường kính danh nghĩa (DN), bao gồm các kích cỡ phổ biến phục vụ cho công tác chữa cháy như DN 50, DN 65, DN 80, DN 100 và các kích cỡ khác theo nhu cầu thực tế.
• Quy định chi tiết về kích thước lắp lẫn, bước ren, biên dạng ren và các thông số hình học của ngàm nối nhằm đảm bảo tính đồng bộ, cho phép kết nối nhanh chóng và dễ dàng giữa các thiết bị của các nhà sản xuất khác nhau trong tình huống khẩn cấp.

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu chế tạo

• Vật liệu dùng để chế tạo thân đầu nối phải là hợp kim nhôm, hợp kim đồng hoặc các loại vật liệu kim loại khác có cơ tính tương đương, đảm bảo khả năng chịu lực cao và chống ăn mòn tốt trong môi trường ẩm ướt.
• Bề mặt của đầu nối phải nhẵn mịn, không được có các khuyết tật ngoại quan như rỗ khí, vết nứt, xước sâu hoặc các ba-via sắc nhọn làm ảnh hưởng đến độ bền cơ học và độ kín khít của mối nối.
• Vòng đệm kín (gioăng cao su) phải được chế tạo từ vật liệu cao su đàn hồi chất lượng cao, có khả năng chịu được áp suất nước, không bị lão hóa nhanh hoặc biến dạng dưới tác động của thời tiết và các hóa chất chữa cháy thông thường.

Yêu cầu về khả năng chịu áp suất và độ kín khít

• Đầu nối phải đảm bảo độ kín khít hoàn toàn, không xảy ra hiện tượng rò rỉ nước tại các mối liên kết khi chịu áp suất làm việc định mức.
• Thiết bị phải vượt qua thử nghiệm áp suất thủy lực với mức áp suất thử nghiệm thường bằng 1,5 lần áp suất làm việc định mức mà không bị biến dạng dư, nứt vỡ hoặc rò rỉ.
• Khả năng chịu áp suất phá hủy của đầu nối phải đạt ngưỡng an toàn tối thiểu theo quy định để phòng ngừa các sự cố tăng áp đột ngột trong hệ thống đường ống dẫn nước chữa cháy.

Phương pháp thử nghiệm và kiểm tra chất lượng

• Kiểm tra ngoại quan và kích thước: Sử dụng các thiết bị đo lường chuyên dụng để kiểm tra độ chính xác của kích thước hình học, bước ren và chất lượng bề mặt của đầu nối so với bản vẽ thiết kế tiêu chuẩn.
• Thử thủy lực kiểm tra độ kín: Lắp ráp đầu nối vào hệ thống thử nghiệm chuyên dụng, tiến hành bơm nước và tăng áp suất từ từ đến giá trị quy định, duy trì áp suất trong thời gian tối thiểu để xác định khả năng rò rỉ.
• Thử nghiệm độ bền cơ học: Đánh giá khả năng chịu lực va đập, lực kéo và độ bền của các ngàm khóa khi thực hiện thao tác kết nối nhanh nhiều lần.

Quy định về ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản

• Ghi nhãn: Trên thân của mỗi thiết bị đầu nối phải được dập nổi hoặc khắc chìm rõ ràng các thông tin bắt buộc bao gồm: Tên hoặc ký hiệu của nhà sản xuất, đường kính danh nghĩa (DN), áp suất làm việc định mức và năm sản xuất để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra.
• Bao gói và vận chuyển: Sản phẩm phải được đóng gói trong các thùng hộp chuyên dụng, có biện pháp chống va đập để bảo vệ ren và vòng đệm cao su không bị hư hỏng trong quá trình bốc xếp, vận chuyển.
• Bảo quản: Thiết bị đầu nối phải được lưu kho ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh tiếp xúc trực tiếp với hóa chất ăn mòn hoặc nguồn nhiệt cao làm suy giảm chất lượng của vòng đệm cao su và bề mặt kim loại.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5739:2023 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành và thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 5739:1993. Các cơ sở sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thiết bị phòng cháy chữa cháy phải chủ động cập nhật các yêu cầu kỹ thuật mới này để đảm bảo sản phẩm lưu thông trên thị trường tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.