Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5738:2021 về Phòng cháy chữa cháy - Hệ thống báo cháy tự động - Yêu cầu kỹ thuật được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2021, thay thế cho tiêu chuẩn cũ TCVN 5738:2001. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cơ bản đối với việc thiết kế, lắp đặt, nghiệm thu và vận hành hệ thống báo cháy tự động nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy cho các công trình xây dựng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động liên quan đến tư vấn thiết kế, thi công lắp đặt, nghiệm thu, bảo dưỡng và quản lý vận hành hệ thống báo cháy tự động tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm hệ thống báo cháy tự động được trang bị tại các nhà, công trình sản xuất, kho tàng, trụ sở làm việc, chung cư, trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện và các công trình công cộng khác.

Nội dung cốt lõi của TCVN 5738:2021 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu đối với hệ thống báo cháy tự động sử dụng cho các nhà và công trình xây dựng.
• Tiêu chuẩn không áp dụng đối với các công trình có đặc thù riêng biệt đã được quy định bởi các tiêu chuẩn thiết kế phòng cháy chữa cháy chuyên ngành khác (ví dụ: công trình hầm mỏ, công trình quốc phòng đặc biệt).

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc gia liên quan như bộ tiêu chuẩn TCVN 7568 (ISO 7240) về Hệ thống phát hiện đám cháy và báo động cháy, TCVN 9385 về chống sét cho công trình xây dựng và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình hiện hành.

3. Thuật ngữ và định nghĩa quan trọng (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm kỹ thuật nền tảng để thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế:

• Hệ thống báo cháy tự động: Hệ thống tự động phát hiện và thông báo địa điểm xảy ra cháy bằng các tín hiệu âm thanh, ánh sáng hoặc truyền tin báo cháy.
• Đầu báo cháy tự động: Thiết bị nhạy cảm với các hiện tượng kèm theo sự cháy (như sự tăng nhiệt độ, sự xuất hiện của khói, ánh sáng của ngọn lửa) và có nhiệm vụ truyền tín hiệu về trung tâm báo cháy.
• Trung tâm báo cháy: Thiết bị trung tâm thực hiện chức năng cung cấp năng lượng cho các đầu báo cháy, nhận tín hiệu từ đầu báo cháy và nút ấn báo cháy, hiển thị thông tin về trạng thái hoạt động của hệ thống, phát tín hiệu báo động và truyền lệnh điều khiển đến các thiết bị ngoại vi.
• Nút ấn báo cháy (Hộp nút ấn báo cháy): Thiết bị cho phép con người truyền tín hiệu báo cháy bằng tay về trung tâm báo cháy khi phát hiện đám cháy bằng mắt thường.

4. Yêu cầu chung đối với hệ thống báo cháy tự động (Điều 4)

Đây là nhóm quy định kỹ thuật cốt lõi định hình toàn bộ nguyên lý thiết kế và vận hành của hệ thống:

• Yêu cầu về tính liên tục và độ tin cậy: Hệ thống báo cháy tự động phải hoạt động liên tục 24/24 giờ trong mọi điều kiện thời tiết và môi trường. Hệ thống phải phát hiện cháy nhanh chóng, chính xác theo đúng chức năng đã được thiết kế và không bị ảnh hưởng bởi các nguồn nhiễu điện từ hoặc các yếu tố môi trường thông thường để hạn chế tối đa hiện tượng báo cháy giả.
• Liên kết điều khiển hệ thống ngoại vi: Hệ thống báo cháy tự động phải được thiết kế liên động để điều khiển các hệ thống kỹ thuật liên quan khác trong công trình khi có cháy xảy ra, bao gồm: hệ thống chữa cháy tự động, hệ thống tăng áp cầu thang, hút khói, hệ thống điều khiển thang máy (đưa thang về tầng trệt), hệ thống ngắt nguồn điện dịch vụ và hệ thống âm thanh thông báo thoát nạn.
• Yêu cầu về nguồn điện cấp cho hệ thống: Hệ thống phải được cấp điện từ hai nguồn độc lập là nguồn điện lưới xoay chiều (AC) và nguồn điện dự phòng (ắc quy). Dung lượng của nguồn điện dự phòng phải bảo đảm cho hệ thống hoạt động ở chế độ thường trực tối thiểu 24 giờ và chế độ báo động tối thiểu 30 phút liên tục.
• Yêu cầu về môi trường lắp đặt thiết bị: Các thiết bị của hệ thống (đầu báo, trung tâm báo cháy, nút ấn) phải được lựa chọn phù hợp với điều kiện khí hậu, độ ẩm, nhiệt độ và mức độ bụi bẩn tại khu vực lắp đặt để đảm bảo độ bền và tính chính xác của thiết bị.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5738:2021 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn cũ TCVN 5738:2001. Các dự án, công trình thiết kế mới hoặc cải tạo hệ thống phòng cháy chữa cháy sau thời điểm tiêu chuẩn này có hiệu lực đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật nêu trên.