Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4945:2008 (ISO 5208:1993)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4945:2008 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5208:1993, quy định chi tiết các yêu cầu và phương pháp thử áp lực đối với các loại van công nghiệp. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi giúp các nhà sản xuất, đơn vị kiểm định và vận hành đánh giá chính xác chất lượng, độ an toàn và khả năng chịu áp lực của thiết bị van trước khi đưa vào sử dụng thực tế.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn và đối tượng điều chỉnh của tiêu chuẩn đối với hoạt động thử nghiệm áp lực van công nghiệp:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại van công nghiệp chế tạo bằng kim loại, bao gồm nhưng không giới hạn ở: van cổng, van cầu, van bướm, van bi, van một chiều và van nút.
• Quy định các thử nghiệm bắt buộc và thử nghiệm bổ sung nhằm xác định khả năng chịu áp lực của vỏ van (thân van, nắp van) và độ kín của các chi tiết làm kín (bệ van, gioăng đệm).
• Thiết lập các tiêu chuẩn nghiệm thu cụ thể về mức độ rò rỉ cho phép đối với từng nhóm van và loại môi chất thử nghiệm khác nhau.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Điều 2 quy định các tài liệu viện dẫn cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến ren ống, mặt bích, mối nối hàn và các thông số kỹ thuật cơ bản của thiết bị áp lực. Việc áp dụng TCVN 4945:2008 phải được thực hiện đồng bộ và không tách rời các tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng này nhằm đảm bảo tính chính xác trong đo lường.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để thống nhất cách hiểu và áp dụng thống nhất trên toàn quốc, Điều 3 đưa ra các định nghĩa kỹ thuật quan trọng:

• Thử áp lực vỏ (Shell test): Là quá trình thử nghiệm áp lực nhằm xác định độ bền cơ học của thân van, nắp van và khả năng chống rò rỉ của toàn bộ vỏ ngoài dưới tác động của áp suất thử quy định.
• Thử độ kín bệ van (Seat test): Là quá trình thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng ngăn chặn hoàn toàn dòng lưu chất đi qua cửa van khi van ở trạng thái đóng hoàn toàn.
• Áp suất danh nghĩa (PN): Ký hiệu bằng số liên quan đến đặc tính cơ học và kích thước của các bộ phận trong hệ thống đường ống, được dùng làm căn cứ để xác định áp suất thử nghiệm.
• Kích thước danh nghĩa (DN): Ký hiệu kích thước tiêu chuẩn của van, tương đương với đường kính trong của đường ống kết nối.

Yêu cầu chung về thử nghiệm (Điều 4)

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc nền tảng và điều kiện bắt buộc phải tuân thủ trước và trong quá trình tiến hành thử nghiệm áp lực van:

• Môi chất thử nghiệm: Môi chất thử phải là nước (có thể pha thêm chất ức chế gỉ sét), chất lỏng có độ nhớt không lớn hơn nước, hoặc chất khí (như không khí khô, nitơ) tùy thuộc vào loại thử nghiệm và yêu cầu của thiết kế.
• Nhiệt độ thử nghiệm: Quá trình thử nghiệm phải được thực hiện ở nhiệt độ môi trường xung quanh, thông thường dao động từ 5 độ C đến 40 độ C, trừ khi có thỏa thuận kỹ thuật đặc biệt khác giữa các bên.
• Chuẩn bị bề mặt van: Van phải được làm sạch hoàn toàn, loại bỏ mọi vết dầu mỡ, bụi bẩn, rác thải hoặc các chất bảo quản bề mặt có khả năng che lấp các vết nứt hoặc rò rỉ trước khi đưa vào bệ thử.
• An toàn lao động: Do thử nghiệm áp lực cao tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đơn vị thử nghiệm phải trang bị đầy đủ các thiết bị bảo vệ, rào chắn an toàn và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình xả áp, đặc biệt là khi sử dụng môi chất thử bằng chất khí.