Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4094:1985

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4094:1985 quy định về kiểu loại và các thông số kích thước cơ bản của thước đo có du xích (thường được gọi là thước cặp). Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng làm cơ sở cho việc thiết kế, chế tạo, kiểm tra và nghiệm thu các loại thước cặp sử dụng trong ngành cơ khí chế tạo và đo lường chính xác tại Việt Nam.

Phân loại các kiểu thước đo có du xích

Theo tiêu chuẩn TCVN 4094:1985, thước đo có du xích được phân chia thành các kiểu loại chính dựa trên cấu tạo và công dụng đo lường thực tế:

• Kiểu I: Là loại thước cặp đa năng, được trang bị mỏ đo ngoài, mỏ đo trong và có thanh đo sâu. Kiểu thước này thường có phạm vi đo nhỏ và trung bình, được sử dụng phổ biến nhất trong các xưởng cơ khí chế tạo.
• Kiểu II: Là loại thước cặp có mỏ đo ngoài và mỏ đo trong (mỏ đo trong thường có mặt đo hình trụ để đo đường kính trong của lỗ), không tích hợp thanh đo sâu. Kiểu này thường dùng cho các kích thước đo trung bình và lớn.
• Kiểu III: Là loại thước cặp chỉ trang bị mỏ đo ngoài, không có mỏ đo trong và thanh đo sâu. Kiểu thước này chuyên dùng để đo các chi tiết có kích thước lớn và yêu cầu độ cứng vững cao của mỏ đo.

Các thông số kỹ thuật cốt lõi

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các thông số kích thước và giới hạn đo lường nhằm đảm bảo tính thống nhất và độ chính xác của thiết bị:

• Giá trị vạch chia của du xích: Tiêu chuẩn quy định các mức giá trị vạch chia phổ biến bao gồm 0,1 mm; 0,05 mm và 0,02 mm.
• Phạm vi đo (Giới hạn đo): Tùy thuộc vào kiểu loại thước, phạm vi đo được quy định cụ thể từ dải đo nhỏ (0 - 125 mm, 0 - 150 mm) cho đến các dải đo lớn hơn (0 - 500 mm, 0 - 1000 mm, 0 - 2000 mm).
• Chiều dài phần mỏ đo: Được thiết kế phù hợp với từng dải đo để đảm bảo độ cứng vững, hạn chế tối đa sai số do độ võng của mỏ đo khi thực hiện phép đo lực lớn.

Ý nghĩa và ứng dụng của tiêu chuẩn

TCVN 4094:1985 đóng vai trò định hướng cho các nhà sản xuất dụng cụ đo lường trong nước và nhập khẩu, giúp đồng bộ hóa các thông số kỹ thuật của thước cặp. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp người sử dụng dễ dàng lựa chọn loại thước phù hợp với yêu cầu công việc, đồng thời đảm bảo tính liên kết chuẩn đo lường quốc gia trong hoạt động kiểm định và hiệu chuẩn thiết bị đo.