Thông tin chung về văn bản:

• Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1985:1994 về Máy biến áp điện lực - Phương pháp thử
• Thay thế cho: TCVN 1985-1977
• Phạm vi điều chỉnh: Quy định các phương pháp thử nghiệm đối với máy biến áp điện lực ba pha và một pha nhằm đánh giá chất lượng và các thông số kỹ thuật trước khi đưa vào vận hành hoặc sau khi sửa chữa.

Tóm tắt nội dung chi tiết từ Điều 1 đến Điều 4:

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ đối tượng và phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn. Theo đó, TCVN 1985:1994 áp dụng cho các loại máy biến áp điện lực ba pha và một pha (bao gồm cả máy biến áp tự ngẫu) có công suất từ 10 kVA trở lên, tần số hoạt động định mức là 50 Hz. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại máy biến áp đặc biệt như máy biến áp đo lường (máy biến dòng, máy biến áp đo lường điện áp), máy biến áp lò điện, máy biến áp chỉnh lưu, máy biến áp dùng cho thiết bị kéo và các máy biến áp chuyên dụng khác có tiêu chuẩn riêng.

- Điều 2: Quy định chung khi tiến hành thử nghiệm

Để đảm bảo tính chính xác, khách quan và an toàn trong quá trình thử nghiệm máy biến áp điện lực, tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu kỹ thuật chung nghiêm ngặt bao gồm:

• Điều kiện môi trường thử nghiệm: Các phép thử phải được tiến hành trong điều kiện nhiệt độ môi trường xung quanh từ 10 độ C đến 40 độ C. Độ ẩm tương đối của không khí không được vượt quá 80%. Trường hợp thử nghiệm ngoài trời hoặc trong điều kiện thời tiết đặc biệt phải tuân thủ các chỉ dẫn riêng biệt của nhà sản xuất và có biện pháp hiệu chỉnh sai số phù hợp.
• Yêu cầu về thiết bị đo lường: Tất cả các dụng cụ, thiết bị đo lường dùng trong thử nghiệm phải được kiểm định định kỳ và có cấp chính xác phù hợp. Cụ thể, dụng cụ đo điện áp, dòng điện, công suất phải có cấp chính xác không thấp hơn 0,5 (trừ các phép đo đặc biệt cho phép cấp chính xác thấp hơn nhưng không được vượt quá 1,5).
• Chuẩn bị máy biến áp trước khi thử: Máy biến áp phải được lắp ráp hoàn chỉnh theo đúng tài liệu kỹ thuật của nhà chế tạo, bề mặt ngoài phải sạch sẽ, khô ráo. Dầu máy biến áp phải đạt các tiêu chuẩn về độ bền điện môi và các chỉ tiêu hóa lý theo quy định hiện hành trước khi tiến hành các phép thử điện.
• An toàn lao động: Quá trình thử nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn điện, có rào chắn, biển cảnh báo và hệ thống nối đất an toàn cho các thiết bị thử nghiệm cũng như vỏ máy biến áp.

- Điều 3: Phương pháp đo điện trở cuộn dây bằng dòng điện một chiều

Phép đo này nhằm kiểm tra chất lượng mối nối, mối hàn, phát hiện các khuyết tật của cuộn dây máy biến áp và làm cơ sở để tính toán tổn hao đồng, độ tăng nhiệt độ. Các quy định cốt lõi bao gồm:

• Nguyên lý đo: Đo điện trở cuộn dây được thực hiện bằng phương pháp vôn-mét - ampe-mét hoặc bằng cầu đo một chiều (cầu kép hoặc cầu đơn tùy thuộc vào trị số điện trở cần đo).
• Yêu cầu kỹ thuật khi đo: Dòng điện đo một chiều không được vượt quá 15% dòng điện định mức của cuộn dây được đo để tránh làm nóng cuộn dây, gây sai số do nhiệt độ thay đổi. Phép đo chỉ được thực hiện khi nhiệt độ của cuộn dây đã ổn định và bằng nhiệt độ của dầu (sai lệch không quá 1 độ C).
• Quy đổi nhiệt độ: Trị số điện trở đo được ở nhiệt độ thực tế phải được quy đổi về nhiệt độ tiêu chuẩn (thường là 75 độ C hoặc nhiệt độ quy định của nhà chế tạo) theo công thức quy đổi tương ứng với vật liệu làm cuộn dây (đồng hoặc nhôm).

- Điều 4: Đo tỷ số biến đổi và kiểm tra tổ đấu dây

Đây là bước bắt buộc để xác định tính chính xác của số vòng dây giữa các cuộn dây và sự tương thích khi vận hành song song của các máy biến áp:

• Đo tỷ số biến đổi (tỷ số biến áp): Phép đo được thực hiện ở tất cả các nấc phân áp của bộ điều chỉnh điện áp. Phương pháp đo có thể sử dụng hai vôn-mét chính xác đo đồng thời điện áp sơ cấp và thứ cấp, hoặc sử dụng cầu đo tỷ số biến áp chuyên dụng. Sai lệch tỷ số biến đổi đo được so với trị số định mức không được vượt quá giới hạn cho phép (thường là 0,5%).
• Kiểm tra tổ đấu dây (nhóm đấu dây): Xác định góc lệch pha giữa điện áp sơ cấp và thứ cấp tương ứng. Các phương pháp kiểm tra bao gồm phương pháp hai vôn-mét (đo điện áp giữa các cực tương ứng khi nối chung một cực sơ cấp và thứ cấp), phương pháp sử dụng cực tính một chiều (đối với máy biến áp một pha) hoặc sử dụng thiết bị thử tổ đấu dây chuyên dụng. Kết quả đo phải hoàn toàn trùng khớp với sơ đồ đấu dây ghi trên nhãn máy.