Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14473:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ANSI/CAN/UL 1973:2022) quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật và an toàn đối với hệ thống pin sử dụng cho các ứng dụng cấp điện phụ trợ tĩnh tại và chuyển động. Đây là bộ tiêu chuẩn cốt lõi giúp định hình khung pháp lý và kỹ thuật cho việc thiết kế, thử nghiệm, sản xuất và lưu hành các sản phẩm pin công nghiệp, hệ thống lưu trữ năng lượng tại thị trường Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho các hệ thống pin, module pin, cell pin và các thành phần liên quan được sử dụng trong các ứng dụng cấp điện phụ trợ tĩnh tại (như hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, nguồn cấp điện dự phòng UPS, trạm viễn thông) và các ứng dụng chuyển động không phải xe điện chạy trên đường bộ (như đầu máy đường sắt, xe điện chuyên dụng trong hầm mỏ, bến cảng).
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, thử nghiệm và chứng nhận chất lượng các sản phẩm pin và hệ thống lưu trữ năng lượng hoạt động tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14473:2025

1. Yêu cầu về kết cấu hệ thống pin (Mục II)

• Quy định nghiêm ngặt về thiết kế vỏ bọc bảo vệ bên ngoài nhằm chống lại các tác động cơ học, sự xâm nhập của bụi, nước và khả năng chống cháy lan của vật liệu vỏ.
• Yêu cầu bắt buộc đối với Hệ thống quản lý pin (BMS) hoặc mạch bảo vệ: Phải có khả năng giám sát liên tục và chủ động ngắt mạch khi phát hiện các sự cố về quá áp, sụt áp, quá dòng hoặc quá nhiệt ở cấp độ cell pin và bộ pin.
• Quy định về khoảng cách rò, khe hở không khí và cách điện giữa các phần mang điện để ngăn ngừa nguy cơ phóng điện và ngắn mạch nội bộ.

2. Tính năng và thông số vận hành (Mục III)

• Xác định các giới hạn vận hành an toàn tối đa và tối thiểu do nhà sản xuất công bố (bao gồm điện áp, dòng điện và dải nhiệt độ hoạt động).
• Yêu cầu hệ thống pin phải duy trì được tính ổn định và hiệu suất hoạt động trong suốt vòng đời thiết kế dưới các tác động vận hành thông thường.

3. Hệ thống các thử nghiệm điện (Mục IV)

• Thử nghiệm quá sạc (Overcharge): Đánh giá khả năng an toàn của pin khi hệ thống sạc bị hỏng và tiếp tục cấp nguồn vượt quá điện áp tối đa cho phép.
• Thử nghiệm ngắn mạch ngoài (External Short Circuit): Kiểm tra khả năng chịu đựng và kích hoạt thiết bị bảo vệ khi xảy ra ngắn mạch ở các cực bên ngoài của pin.
• Thử nghiệm phóng điện quá mức (Overdischarge): Đánh giá mức độ an toàn khi pin bị xả sâu quá giới hạn thiết kế.
• Thử nghiệm điện áp chịu đựng (Dielectric Voltage Withstand): Kiểm tra độ bền cách điện của hệ thống dưới tác động của điện áp cao.

4. Các thử nghiệm về cơ học (Mục V)

• Thử nghiệm va đập và rơi tự do (Impact & Drop Tests): Mô phỏng các va chạm vật lý trong quá trình vận chuyển, lắp đặt và vận hành để đảm bảo vỏ pin không bị nứt vỡ, rò rỉ hóa chất hoặc gây đoản mạch.
• Thử nghiệm rung lắc (Vibration): Đánh giá độ bền liên kết của các mối nối điện và cấu trúc cơ khí của pin dưới tác động của rung động liên tục, đặc biệt quan trọng đối với các ứng dụng chuyển động.
• Thử nghiệm lực ép (Crush): Kiểm tra khả năng chống chịu lực nén cực đại từ bên ngoài mà không gây ra cháy nổ.

5. Thử nghiệm môi trường (Mục VI)

• Thử nghiệm chu kỳ nhiệt độ (Temperature Cycling): Đánh giá khả năng thích ứng của pin khi nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột từ cực lạnh sang cực nóng.
• Thử nghiệm độ ẩm và sương muối: Kiểm tra khả năng chống ăn mòn và duy trì điện trở cách điện trong môi trường có độ ẩm cao hoặc môi trường biển.

6. Thử nghiệm khả năng chịu lỗi cell bên trong - Thermal Runaway (Mục VII)

• Đây là thử nghiệm quan trọng nhất nhằm đánh giá mức độ an toàn chống cháy nổ lan truyền. Thử nghiệm yêu cầu kích thích một cell pin bất kỳ bên trong module rơi vào trạng thái mất kiểm soát nhiệt (thermal runaway).
• Hệ thống pin đạt yêu cầu khi sự cố mất kiểm soát nhiệt tại một cell đơn lẻ không được lan truyền sang các cell lân cận và không gây ra hiện tượng cháy lan hoặc nổ tung toàn bộ module pin.

7. Sản xuất, thử nghiệm dây chuyền và ghi nhãn (Mục VIII, Chương IX & X)

• Kiểm soát sản xuất: Nhà sản xuất phải thực hiện các thử nghiệm thường xuyên trên dây chuyền sản xuất (như kiểm tra nối đất, kiểm tra cách điện) để đảm bảo tính đồng nhất của sản phẩm xuất xưởng.
• Ghi nhãn sản phẩm: Nhãn mác phải được dán chắc chắn, hiển thị rõ ràng các thông số kỹ thuật cốt lõi bao gồm: Điện áp định mức, dung lượng, loại hóa chất của pin, thông tin nhà sản xuất và các cảnh báo nguy hiểm về điện/cháy nổ.
• Hướng dẫn kèm theo: Cung cấp đầy đủ tài liệu hướng dẫn lắp đặt, vận hành, bảo trì định kỳ và quy trình ứng phó khẩn cấp khi xảy ra sự cố rò rỉ hóa chất hoặc cháy nổ.

8. Các chương trình thử nghiệm chuyên biệt cho từng công nghệ pin đặc thù

• Pin beta-Natri (β-Na): Tập trung vào thử nghiệm độ bền nhiệt độ cao và tính toàn vẹn của chất điện phân rắn.
• Pin điện phân dòng chảy (Flow Battery): Đánh giá độ bền của hệ thống bơm, đường ống dẫn hóa chất và khả năng chống rò rỉ dung dịch điện phân ra môi trường.
• Pin kim loại - không khí (Metal-Air): Thử nghiệm cơ chế sạc lại cơ học và kiểm soát sự ăn mòn của điện cực kim loại trong môi trường không khí.
• Chương trình thử nghiệm thay thế cho cell lithium thứ cấp: Đưa ra các phương pháp đánh giá tương đương để linh hoạt áp dụng cho các công nghệ cell lithium mới phát triển.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14473:2025 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh thiết bị lưu trữ năng lượng cần chủ động cập nhật các biện pháp thử nghiệm và chứng nhận hợp chuẩn theo tiêu chuẩn này để đảm bảo tính pháp lý và an toàn cho sản phẩm khi lưu thông trên thị trường.