Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12480:2019 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 17788:2014) về Công nghệ thông tin - Tính toán đám mây - Tổng quan và từ vựng là văn bản kỹ thuật nền tảng do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, nhằm thiết lập một hệ thống thuật ngữ chuẩn hóa và khung lý thuyết thống nhất về điện toán đám mây tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này được xây dựng nhằm phục vụ rộng rãi cho nhiều đối tượng trong ngành công nghệ thông tin và truyền thông, bao gồm:

• Các cơ quan quản lý nhà nước sử dụng làm căn cứ để xây dựng chính sách, quy chuẩn kỹ thuật và đánh giá các dịch vụ công nghệ thông tin trong lộ trình chuyển đổi số quốc gia.
• Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây (Cloud Service Providers) trong việc chuẩn hóa sản phẩm, dịch vụ, tài liệu kỹ thuật và cam kết chất lượng dịch vụ.
• Các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân sử dụng dịch vụ đám mây để hiểu rõ các cam kết dịch vụ, thuật ngữ chuyên môn và cấu trúc hệ thống khi giao kết hợp đồng.
• Các đơn vị nghiên cứu, đào tạo và phát triển công nghệ thông tin sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Nội dung cốt lõi của TCVN 12480:2019

1. Phần mở đầu và các điều khoản chung (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Xác định mục tiêu tối cao của tiêu chuẩn là tạo ra một ngôn ngữ chung, giảm thiểu sự mơ hồ và hiểu lầm giữa các bên tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ đám mây.
• Thiết lập các nguyên tắc cơ bản để phân loại các mô hình dịch vụ và mô hình triển khai đám mây một cách khoa học.
• Cung cấp các tài liệu viện dẫn liên quan để đảm bảo tính đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc tế khác trong họ tiêu chuẩn về điện toán đám mây và an toàn thông tin.

2. Định nghĩa về Tính toán đám mây và các đặc trưng cơ bản

Tiêu chuẩn định nghĩa tính toán đám mây là mô hình cho phép truy cập mạng mọi lúc, mọi nơi, thuận tiện và theo yêu cầu đối với một hồ tài nguyên tính toán có thể cấu hình dùng chung. Các đặc trưng cốt lõi bao gồm:

• Tự phục vụ theo yêu cầu (On-demand self-service): Khách hàng có thể đơn phương thiết lập năng lực tính toán khi cần thiết một cách tự động mà không cần sự tương tác trực tiếp của con người với nhà cung cấp dịch vụ.
• Truy cập mạng rộng rãi (Broad network access): Các năng lực tính toán luôn sẵn sàng trên mạng và được truy cập thông qua các cơ chế chuẩn hóa, hỗ trợ nhiều loại thiết bị đầu cuối khác nhau như điện thoại di động, máy tính bảng, máy tính xách tay.
• Dùng chung tài nguyên (Resource pooling): Tài nguyên tính toán của nhà cung cấp được gộp chung để phục vụ nhiều người tiêu dùng bằng mô hình đa thuê bao (multi-tenant), với các tài nguyên vật lý và ảo khác nhau được phân bổ động theo nhu cầu.
• Độ co giãn nhanh chóng (Rapid elasticity): Năng lực tính toán có thể được cung cấp và giải phóng một cách linh hoạt, trong một số trường hợp là tự động, để thích ứng nhanh chóng với nhu cầu tăng hoặc giảm đột xuất.
• Dịch vụ đo lường được (Measured service): Các hệ thống đám mây tự động kiểm soát và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên bằng cách kích hoạt khả năng đo lường ở một mức độ trừu tượng nào đó phù hợp với loại dịch vụ (ví dụ: dung lượng lưu trữ, băng thông, số lượng tài khoản người dùng hoạt động).

3. Mô hình dịch vụ "Phần mềm như một dịch vụ" (SaaS) và các mô hình liên quan

Tiêu chuẩn phân tích chi tiết các mô hình dịch vụ đám mây chính, trong đó nhấn mạnh:

• Phần mềm như một dịch vụ (SaaS - Software as a Service): Là mô hình dịch vụ mà người sử dụng được cung cấp quyền truy cập và sử dụng các ứng dụng của nhà cung cấp chạy trên hạ tầng đám mây. Người dùng không cần quản lý hoặc kiểm soát hạ tầng mạng, máy chủ, hệ điều hành hay bộ lưu trữ bên dưới, ngoại trừ một số cài đặt cấu hình ứng dụng giới hạn dành riêng cho người dùng.
• Nền tảng như một dịch vụ (PaaS - Platform as a Service): Cung cấp cho người dùng khả năng triển khai các ứng dụng tự phát triển hoặc thu thập được lên hạ tầng đám mây bằng các ngôn ngữ lập trình, thư viện, dịch vụ và công cụ được nhà cung cấp hỗ trợ.
• Hạ tầng như một dịch vụ (IaaS - Infrastructure as a Service): Cung cấp cho người dùng khả năng xử lý, lưu trữ, mạng và các tài nguyên tính toán cơ bản khác để người dùng có thể triển khai và chạy phần mềm tùy ý, bao gồm cả hệ điều hành và ứng dụng.

4. Các mô hình triển khai đám mây

Tiêu chuẩn phân loại rõ ràng bốn mô hình triển khai chính nhằm giúp các tổ chức lựa chọn phương án phù hợp với nhu cầu bảo mật và vận hành:

• Đám mây riêng (Private Cloud): Hạ tầng đám mây được thiết lập để sử dụng duy nhất bởi một tổ chức gồm nhiều người tiêu dùng (ví dụ: các đơn vị kinh doanh trực thuộc).
• Đám mây cộng đồng (Community Cloud): Hạ tầng đám mây được thiết lập để sử dụng riêng cho một cộng đồng cụ thể gồm các tổ chức có mối quan tâm chung (ví dụ: cùng sứ mệnh, yêu cầu bảo mật, chính sách hoặc tuân thủ pháp lý).
• Đám mây công cộng (Public Cloud): Hạ tầng đám mây được thiết lập để công chúng có thể sử dụng rộng rãi, thuộc sở hữu và quản lý bởi một tổ chức thương mại, học thuật hoặc cơ quan chính phủ.
• Đám mây hỗn hợp (Hybrid Cloud): Hạ tầng đám mây là sự kết hợp của hai hoặc nhiều mô hình triển khai đám mây riêng biệt (riêng, cộng đồng hoặc công cộng) nhưng vẫn liên kết với nhau bằng công nghệ tiêu chuẩn hoặc độc quyền cho phép di chuyển dữ liệu và ứng dụng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12480:2019 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành. Tiêu chuẩn này khuyến khích áp dụng rộng rãi trong toàn bộ nền kinh tế số nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia một cách đồng bộ, an toàn và hiệu quả.