Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12432-1:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9926-1:1990) về Cần trục - Đào tạo người vận hành - Phần 1: Quy định chung được ban hành nhằm thiết lập một khung pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho việc huấn luyện, đào tạo người điều khiển cần trục tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu cơ bản đối với việc đào tạo người vận hành cần trục, áp dụng cho tất cả các cơ sở đào tạo nghề, các doanh nghiệp sử dụng lao động vận hành cần trục, các chuyên gia huấn luyện an toàn vệ sinh lao động và bản thân người học vận hành cần trục trên phạm vi cả nước.

Mục tiêu đào tạo người vận hành

Mục tiêu tối cao của chương trình đào tạo là trang bị đầy đủ năng lực hành nghề cho học viên, đảm bảo sau khi hoàn thành khóa học, người vận hành phải đạt được các yêu cầu sau:

• Nắm vững kiến thức chuyên môn về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các giới hạn tải trọng an toàn của cần trục.
• Thành thạo kỹ năng điều khiển, vận hành cần trục trong các điều kiện làm việc khác nhau, đảm bảo năng suất và hiệu quả công việc.
• Có khả năng nhận diện, đánh giá rủi ro và xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp, sự cố kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, thiết bị và hàng hóa.

Chương trình đào tạo lý thuyết

Chương trình đào tạo lý thuyết được xây dựng dưới dạng danh sách các học phần bắt buộc phải giảng dạy. Các nội dung này được thiết kế theo các chủ đề chuyên sâu, độc lập và không phụ thuộc vào trình tự thời gian giảng dạy, bao gồm:

• Kiến thức chung về các loại cần trục, các bộ phận cấu thành và trang thiết bị đi kèm.
• Nguyên lý cơ học, trọng tâm, biểu đồ tải trọng và giới hạn hoạt động an toàn của thiết bị nâng.
• Các quy định pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn, vệ sinh lao động trong vận hành cần trục.
• Quy trình kiểm tra, bảo dưỡng kỹ thuật hàng ngày và phương pháp phát hiện các dấu hiệu hư hỏng, hao mòn của thiết bị.
• Hệ thống thông tin liên lạc, ký hiệu và tín hiệu điều khiển giữa người vận hành và người đánh tín hiệu (xi nhan).

Chương trình đào tạo thực hành

Chương trình thực hành được thiết kế nhằm chuyển hóa kiến thức lý thuyết thành kỹ năng thực tế trực quan. Nội dung thực hành bắt buộc phải bao gồm các phần việc sau:

• Tổ chức cho học viên quan sát trực tiếp, nhận diện thực tế các bộ phận, trang thiết bị và các phụ kiện kèm theo của cần trục đúng như các nội dung đã được học trong phần lý thuyết.
• Thực hành quy trình kiểm tra an toàn trước khi vận hành, bao gồm kiểm tra hệ thống phanh, cáp thép, móc cẩu, cơ cấu quay toa và các thiết bị giới hạn hành trình.
• Thực hành các thao tác điều khiển cơ bản và nâng cao: nâng tải, hạ tải, di chuyển tải trọng qua các chướng ngại vật, phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ cấu chuyển động của cần trục.
• Thực hành kỹ năng ước lượng trọng lượng tải và xác định tâm tải thực tế trước khi tiến hành nâng hạ.
• Thực hành xử lý các tình huống giả định về sự cố mất an toàn, mất nguồn điện đột ngột hoặc thời tiết xấu trong quá trình vận hành.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12432-1:2018 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày công bố, đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật tiêu chuẩn để các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát chất lượng đào tạo và cấp chứng chỉ vận hành cần trục tại Việt Nam.