Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12249:2018 về Tro xỉ nhiệt điện đốt than làm vật liệu san lấp - Yêu cầu chung được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố vào năm 2018, nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với việc tái sử dụng tro xỉ nhiệt điện trong hoạt động xây dựng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân phát thải, xử lý, vận chuyển và sử dụng tro xỉ từ các nhà máy nhiệt điện đốt than làm vật liệu san lấp cho các công trình xây dựng, giao thông, thủy lợi và san lấp mặt bằng. Tiêu chuẩn không áp dụng cho tro xỉ từ các lò đốt rác thải sinh hoạt hoặc chất thải nguy hại.

Nội dung cốt lõi của TCVN 12249:2018 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định các yêu cầu kỹ thuật chung và phương pháp thử đối với tro xỉ nhiệt điện đốt than (bao gồm tro bay, tro đáy hoặc hỗn hợp tro xỉ) được sử dụng làm vật liệu san lấp.
• Xác định ranh giới ứng dụng an toàn của tro xỉ trong các công trình hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo không gây tác động tiêu cực đến nguồn nước và đất xung quanh.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Hệ thống hóa các tiêu chuẩn quốc gia liên quan để làm căn cứ thử nghiệm và đánh giá chất lượng tro xỉ, bao gồm các tiêu chuẩn về xác định độ phóng xạ tự nhiên, phương pháp xác định thành phần hóa học, và các tiêu chuẩn thử nghiệm cơ lý của đất đá xây dựng.
• Các tài liệu viện dẫn được áp dụng phiên bản mới nhất tại thời điểm thực hiện thử nghiệm.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Tro xỉ nhiệt điện đốt than: Là chất thải rắn mịn hoặc thô phát sinh từ quá trình đốt than trong lò hơi của nhà máy nhiệt điện.
• Tro bay: Phần hạt mịn thu hồi được từ khói thải bằng hệ thống lọc bụi (tĩnh điện hoặc lọc túi).
• Tro đáy: Phần xỉ và tro có kích thước hạt lớn hơn, rơi xuống đáy lò hơi trong quá trình đốt.
• Vật liệu san lấp: Vật liệu sử dụng để đắp nền, tôn cao mặt bằng hoặc lấp đầy các khoảng trống địa hình trong xây dựng công trình.

4. Yêu cầu kỹ thuật chung (Điều 4)

• Yêu cầu về an toàn môi trường: Tro xỉ sử dụng làm vật liệu san lấp phải đảm bảo không phát tán các chất độc hại vào môi trường đất và nước. Hàm lượng các kim loại nặng trong nước chiết từ tro xỉ phải nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành về chất lượng nước dưới đất và nước mặt.
• Yêu cầu về an toàn phóng xạ: Chỉ số hoạt độ phóng xạ an toàn của tro xỉ phải đáp ứng các quy định pháp luật về an toàn bức xạ đối với vật liệu xây dựng, đảm bảo không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người trong quá trình sử dụng.
• Yêu cầu về tính chất cơ lý: Tro xỉ phải đạt các chỉ tiêu về thành phần hạt, độ ẩm tối ưu, dung trọng khô lớn nhất, hệ số thấm và góc ma sát trong phù hợp với yêu cầu thiết kế của từng loại công trình san lấp cụ thể.
• Yêu cầu về tính chất hóa học: Giới hạn nghiêm ngặt hàm lượng mất khi nung (MKN) và hàm lượng sunfat (tính theo SO3) để ngăn ngừa hiện tượng trương nở thể tích hoặc phản ứng hóa học bất lợi làm suy giảm chất lượng công trình theo thời gian.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12249:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố, đóng vai trò là hành lang kỹ thuật quan trọng thúc đẩy việc tái chế, sử dụng tro xỉ nhiệt điện, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tiết kiệm tài nguyên đất làm vật liệu san lấp truyền thống.