Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12229:2018 về Dây đồng trần dùng cho đường dây tải điện trên không do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E4 Dây và cáp điện biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, nhằm quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với dây đồng trần xoắn tròn đồng tâm dùng trong truyền tải điện năng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các đặc tính cơ lý, điện học và yêu cầu cấu trúc cho các loại dây đồng trần, dây đồng xoắn tròn đồng tâm được sử dụng làm dây dẫn trên các đường dây tải điện và phân phối điện trên không.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các đơn vị sản xuất, nhập khẩu, phân phối, các cơ quan kiểm định chất lượng và các đơn vị thiết kế, thi công xây lắp công trình lưới điện truyền tải tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn TCVN 12229:2018

1. Quy định về vật liệu chế tạo

• Vật liệu sử dụng để chế tạo dây dẫn phải là đồng kỹ thuật điện có độ tinh khiết cao, đáp ứng các tiêu chuẩn về độ dẫn điện và cơ tính.
• Dây đồng đơn trước khi tiến hành xoắn phải là loại dây đồng kéo cứng, bề mặt sạch sẽ, nhẵn mịn, không được có các khuyết tật ngoại quan như vết nứt, vết xước sâu, hoặc các tạp chất phi kim loại gây ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và truyền tải điện.

2. Yêu cầu về cấu trúc và kích thước hình học

• Đường kính và sai lệch cho phép: Tiêu chuẩn quy định chi tiết đường kính danh nghĩa của các sợi đồng đơn cấu thành và dung sai cho phép đối với từng cấp đường kính nhằm đảm bảo tính đồng đều của dây dẫn.
• Cấu trúc dây xoắn: Quy định số lượng sợi đồng, số lớp xoắn và cách bố trí các sợi trong từng lớp. Các sợi trong cùng một lớp phải được xoắn chặt, đồng đều và đồng tâm.
• Chiều xoắn và bước xoắn: Chiều xoắn của lớp ngoài cùng phải là chiều xoắn phải (hướng Z) trừ khi có thỏa thuận khác giữa nhà sản xuất và khách hàng. Tỷ số xoắn của các lớp phải nằm trong giới hạn quy định để đảm bảo dây không bị bung hoặc biến dạng khi chịu lực kéo căng trên cột.

3. Đặc tính cơ - lý và điện học

• Sức bền kéo và độ giãn dài: Quy định giới hạn bền kéo tối thiểu và độ giãn dài tương đối khi đứt của sợi đồng đơn trước khi xoắn và sau khi tách ra từ dây xoắn thành phẩm.
• Điện trở suất và độ dẫn điện: Điện trở suất lớn nhất cho phép của dây đồng ở nhiệt độ tiêu chuẩn 20 độ C được quy định nghiêm ngặt nhằm tối ưu hóa hiệu suất truyền tải, giảm thiểu tổn hao điện năng trên đường dây.

4. Phương pháp thử nghiệm và kiểm tra chất lượng

• Thử nghiệm kích thước và ngoại quan: Kiểm tra đường kính sợi, chất lượng bề mặt và cấu trúc xoắn bằng các thiết bị đo chuyên dụng.
• Thử nghiệm cơ tính: Tiến hành thử nghiệm kéo đứt để xác định lực kéo đứt của dây dẫn và thử nghiệm quấn/gập để đánh giá độ dẻo dai của vật liệu đồng.
• Thử nghiệm điện học: Đo điện trở một chiều của dây dẫn ở nhiệt độ môi trường và quy đổi về nhiệt độ chuẩn 20 độ C để so sánh với giới hạn tiêu chuẩn.
• Quy tắc nghiệm thu và lấy mẫu: Xác định phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên từ các lô hàng để tiến hành thử nghiệm nghiệm thu (thử nghiệm thu nhận) trước khi bàn giao sản phẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12229:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố, thay thế hoặc áp dụng song song với các tiêu chuẩn liên quan trước đó theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ, đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật pháp lý cao nhất cho việc đánh giá chất lượng dây đồng trần dùng trong ngành điện lực tại Việt Nam.