Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12170:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 666:2012) về Máy công cụ - Lắp bánh mài bằng bích có mayơ quy định các yêu cầu kỹ thuật, kích thước cơ bản và các điều kiện an toàn đối với việc gá lắp bánh mài bằng bích có mayơ trên các loại máy công cụ mài.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các kích thước lắp ghép và yêu cầu kỹ thuật đối với bích lắp bánh mài có mayơ, áp dụng cho các loại bánh mài có đường kính ngoài lớn và chiều dày danh nghĩa tương ứng. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, nghiệm thu và vận hành máy công cụ mài, bánh mài cũng như các phụ kiện gá kẹp liên quan tại Việt Nam.

Tài liệu viện dẫn liên quan

• Các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia về an toàn máy mài và sản phẩm mài mòn liên kết.
• Các tiêu chuẩn về dung sai, lắp ghép và độ nhám bề mặt áp dụng cho các chi tiết quay tốc độ cao.

Yêu cầu kỹ thuật đối với bích có mayơ

• Kích thước và dung sai hình học: Tiêu chuẩn quy định chi tiết các kích thước danh nghĩa của bích lắp bánh mài bao gồm đường kính ngoài của bích, đường kính mayơ, chiều dày bích và đường kính lỗ trục. Dung sai độ đảo hướng kính và độ đảo mặt đầu của bích phải được kiểm soát nghiêm ngặt để hạn chế tối đa hiện tượng mất cân bằng động khi hệ thống hoạt động ở tốc độ cao.
• Vật liệu chế tạo: Bích có mayơ phải được chế tạo từ các vật liệu có độ bền cơ học cao, thông thường là thép carbon chất lượng tốt hoặc thép hợp kim, đảm bảo không bị biến dạng dưới tác dụng của lực kẹp và lực ly tâm trong quá trình mài.
• Bề mặt tiếp xúc: Bề mặt tiếp xúc giữa bích mài và bánh mài phải phẳng, nhẵn và vuông góc với trục quay để đảm bảo lực kẹp được phân bố đều khắp bề mặt tiếp xúc.

Quy định về lắp ráp và an toàn vận hành

• Sử dụng tấm đệm lót: Bắt buộc phải sử dụng các tấm đệm lót (thường bằng bìa chuyên dụng hoặc vật liệu đàn hồi phù hợp) đặt giữa mặt bích và bánh mài. Tấm đệm này có tác dụng bù trừ các bất đối xứng nhỏ trên bề mặt bánh mài, phân bố đều lực kẹp và ngăn ngừa sự tập trung ứng suất cục bộ dễ dẫn đến nứt vỡ đá mài.
• Kiểm soát lực siết bu lông: Quá trình siết các bu lông kẹp bích phải được thực hiện dần đều theo thứ tự đối xứng (hình sao) và sử dụng cờ lê lực để kiểm soát mô men siết theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất. Việc siết quá chặt có thể gây biến dạng bích hoặc nứt bánh mài, trong khi siết quá lỏng sẽ làm trượt bánh mài gây mất an toàn nghiêm trọng.
• Kiểm tra cân bằng động: Cụm bánh mài sau khi lắp vào bích có mayơ phải được tiến hành cân bằng tĩnh và cân bằng động trước khi đưa lên máy vận hành thử nghiệm.

Hiệu lực thi hành

TCVN 12170:2017 (ISO 666:2012) có hiệu lực kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoặc bổ sung cho các quy chuẩn kỹ thuật liên quan về an toàn thiết bị mài trước đó tại Việt Nam.