Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11901-1:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2426-1:2000) về Gỗ dán - Phân loại theo ngoại quan bề mặt - Phần 1: Nguyên tắc chung được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đưa ra các nguyên tắc cơ bản và phương pháp phân loại gỗ dán dựa trên các khuyết tật ngoại quan của bề mặt tấm gỗ dán.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc chung để phân loại gỗ dán theo ngoại quan bề mặt. Tiêu chuẩn áp dụng đối với các loại gỗ dán có lớp ván mặt được làm từ gỗ lá rộng, gỗ lá kim hoặc các loại cây một lá mầm. Đây là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các nhà sản xuất, đơn vị kiểm định và khách hàng đánh giá chất lượng ngoại quan của sản phẩm gỗ dán trên thị trường.

Các nguyên tắc phân loại ngoại quan bề mặt gỗ dán

• Nguyên tắc đánh giá chung: Việc phân loại ngoại quan bề mặt gỗ dán được thực hiện dựa trên việc xác định, đo lường và giới hạn các khuyết tật tự nhiên của gỗ cũng như các khuyết tật phát sinh trong quá trình sản xuất trên các lớp ván mặt (mặt trước và mặt sau) của tấm gỗ dán.
• Phân loại theo loại gỗ: Tiêu chuẩn yêu cầu việc phân loại phải tính đến đặc tính riêng biệt của từng nhóm gỗ (gỗ lá kim và gỗ lá rộng) vì mỗi nhóm có cấu trúc tự nhiên và hệ thống khuyết tật đặc trưng khác nhau.
• Đánh giá độc lập hai mặt: Mặt trước (mặt tốt hơn) và mặt sau của tấm gỗ dán có thể được phân vào các cấp chất lượng khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu sử dụng và thỏa thuận thương mại.

Hệ thống các khuyết tật bề mặt và nguyên tắc xác định

• Khuyết tật tự nhiên của gỗ: Bao gồm các mắt gỗ (mắt sống, mắt chết, mắt mục), vết nứt tự nhiên, biến màu do thời tiết hoặc do phản ứng hóa học tự nhiên của gỗ, và các túi nhựa.
• Khuyết tật do quá trình gia công, chế tạo: Bao gồm các vết xước, vết lồi lõm do ép, lỗi dán keo (thiếu keo, thấm keo ra bề mặt), vết chà nhám không đều, và sai lệch kích thước hình học của tấm ván mặt.
• Khuyết tật sinh học: Các hư hỏng do côn trùng (lỗ mọt, đường đi của mối mọt) và các tác nhân sinh học khác gây ra trên bề mặt ván.

Quy định về mục do nấm gây phá hủy gỗ

Đây là một trong những chỉ tiêu nghiêm ngặt nhất trong việc đánh giá ngoại quan và chất lượng cấu trúc của gỗ dán:

• Định nghĩa và nhận diện: Hiện tượng mục do nấm là sự phân hủy cấu trúc gỗ do hoạt động của các loại nấm ký sinh hoặc nấm hoại sinh, dẫn đến sự thay đổi màu sắc, giảm khối lượng thể tích và làm suy giảm nghiêm trọng độ bền cơ lý của gỗ.
• Nguyên tắc phân loại đối với vết mục: Tiêu chuẩn quy định rõ việc chấp nhận hoặc loại trừ các vết mục tùy thuộc vào cấp chất lượng ngoại quan của bề mặt gỗ dán. Đối với các cấp chất lượng cao (cấp ngoại quan cao cấp), hoàn toàn không cho phép xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào của vết mục do nấm.
• Giới hạn đối với các cấp chất lượng thấp hơn: Ở các cấp chất lượng thấp hơn hoặc mặt sau của tấm ván, các vết mục nhẹ hoặc vết biến màu do nấm (không làm mất cấu trúc gỗ) có thể được chấp nhận với giới hạn diện tích hoặc tỷ lệ phần trăm nghiêm ngặt, với điều kiện hoạt động của nấm đã bị tiêu diệt hoàn toàn trong quá trình sấy và ép nhiệt.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

TCVN 11901-1:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này được sử dụng kết hợp với các phần tiếp theo của bộ tiêu chuẩn TCVN 11901 (như Phần 2 đối với gỗ lá rộng và Phần 3 đối với gỗ lá kim) để thiết lập một hệ thống phân cấp chất lượng ngoại quan hoàn chỉnh cho sản phẩm gỗ dán tại Việt Nam, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế ISO.