Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12715:2019 về Gỗ dán - Độ bền sinh học - Hướng dẫn chọn gỗ dán trong các điều kiện sử dụng đưa ra các nguyên tắc và hướng dẫn kỹ thuật quan trọng nhằm giúp các nhà sản xuất, thiết kế và người tiêu dùng lựa chọn loại gỗ dán phù hợp với từng môi trường sử dụng cụ thể, tối ưu hóa độ bền sinh học và kéo dài tuổi thọ của sản phẩm.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, phân phối, kiểm định chất lượng, thiết kế và thi công các công trình sử dụng vật liệu gỗ dán tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và các khái niệm cốt lõi

• Tiêu chuẩn tập trung vào việc đánh giá mối quan hệ chặt chẽ giữa điều kiện môi trường sử dụng thực tế và khả năng chống chịu của gỗ dán trước các tác nhân gây hại sinh học như nấm mục, côn trùng hại gỗ và sinh vật biển.
• Xác định rõ các yếu tố quyết định đến độ bền sinh học của gỗ dán bao gồm: độ bền tự nhiên của các loài gỗ được sử dụng làm lớp ván dán (veneers), loại keo kết dính, và các biện pháp xử lý bảo quản hóa học bổ sung.

Phân loại các điều kiện sử dụng của gỗ dán (Use Classes)

Tiêu chuẩn phân chia môi trường sử dụng của gỗ dán thành các cấp độ cụ thể để làm căn cứ khoa học cho việc lựa chọn sản phẩm:

• Điều kiện sử dụng trong nhà, khô ráo (Cấp độ 1): Áp dụng cho gỗ dán được sử dụng hoàn toàn trong môi trường khô ráo, không tiếp xúc với nguồn ẩm, độ ẩm của gỗ luôn duy trì ở mức thấp. Tác nhân gây hại sinh học chủ yếu trong môi trường này là các loại côn trùng khô hại gỗ (như mọt gỗ).
• Điều kiện sử dụng trong nhà hoặc có mái che, ẩm ướt tạm thời (Cấp độ 2): Áp dụng cho gỗ dán ở khu vực được che chắn nhưng có thể tiếp xúc với độ ẩm không khí cao định kỳ hoặc ngưng tụ nước tạm thời. Nguy cơ sinh học bao gồm cả côn trùng và sự phát triển của nấm mốc trên bề mặt gỗ.
• Điều kiện sử dụng ngoài trời, không tiếp xúc với đất (Cấp độ 3): Gỗ dán được sử dụng ở môi trường ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của thời tiết (mưa, nắng, gió) nhưng được thiết kế để thoát nước tốt, không bị đọng nước lâu ngày hoặc tiếp xúc với mặt đất. Tác nhân gây hại nguy hiểm nhất ở cấp độ này là nấm mục gây phân hủy cấu trúc gỗ.
• Điều kiện sử dụng ngoài trời, tiếp xúc với đất hoặc nước ngọt (Cấp độ 4): Áp dụng cho gỗ dán tiếp xúc thường xuyên hoặc lâu dài với đất ẩm hoặc nguồn nước ngọt. Môi trường này có nguy cơ bị nấm mục và các vi sinh vật trong đất tấn công cực kỳ nghiêm trọng, đòi hỏi gỗ dán phải có độ bền sinh học rất cao hoặc được xử lý bảo quản đặc biệt.
• Điều kiện sử dụng tiếp xúc với nước mặn (Cấp độ 5): Áp dụng cho các cấu kiện gỗ dán ngập trong nước biển hoặc chịu tác động trực tiếp của nước mặn, nơi có sự hiện diện của các sinh vật hại gỗ ở biển.

Hướng dẫn lựa chọn gỗ dán dựa trên độ bền sinh học

• Đánh giá độ bền tự nhiên của nguyên liệu: Việc lựa chọn gỗ dán phải bắt đầu từ việc xem xét độ bền tự nhiên của các lớp ván bóc. Nếu gỗ dán được cấu tạo từ các loài gỗ có độ bền tự nhiên kém, bắt buộc phải có biện pháp bảo quản bổ sung khi sử dụng ở các môi trường có độ ẩm cao từ Cấp độ 2 trở lên.
• Vai trò của chất kết dính (Keo dán): Loại keo được sử dụng để liên kết các lớp ván dán đóng vai trò quyết định đến độ bền cơ lý của sản phẩm trong môi trường ẩm ướt. Keo dán phải có khả năng chống chịu nước tương ứng với điều kiện sử dụng dự kiến để tránh hiện tượng bong keo trước khi gỗ bị phân hủy sinh học.
• Xử lý bảo quản hóa học: Đối với các điều kiện sử dụng có độ ẩm cao hoặc ngoài trời, tiêu chuẩn khuyến nghị áp dụng các biện pháp xử lý bảo quản bằng hóa chất thích hợp (tẩm bảo quản ván bóc trước khi dán hoặc xử lý sản phẩm gỗ dán hoàn thiện) nhằm nâng cao khả năng chống nấm mục và côn trùng phá hoại.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12715:2019 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa chất lượng sản phẩm gỗ dán trên thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao tuổi thọ cho các công trình xây dựng, nội thất tại Việt Nam.