Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11849-1:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60254-1:2005. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định các yêu cầu chung và phương pháp thử nghiệm đối với hệ thống acquy chì - axit được sử dụng làm nguồn động lực cho các phương tiện truyền động kéo như xe nâng điện, xe điện sân golf, đầu máy xe lửa chạy điện và các thiết bị vận chuyển công nghiệp khác.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11849-1:2017:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các đặc tính kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm tiêu chuẩn đối với các loại acquy chì - axit dùng cho truyền động kéo. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Xác định các chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản của acquy như dung lượng, khả năng phóng điện ở các chế độ khác nhau, và tuổi thọ chu kỳ hoạt động.
• Quy định các quy trình thử nghiệm chuẩn hóa nhằm kiểm tra, đánh giá và xác nhận các đặc tính kỹ thuật nêu trên.
• Thiết lập các yêu cầu tối thiểu về mặt an toàn, cơ học và vận hành đối với các ngăn acquy (cell đơn) cũng như các bộ acquy hoàn chỉnh.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và không thể tách rời:

• TCVN 11849-2 (IEC 60254-2): Acquy chì - Axit dùng cho truyền động kéo - Phần 2: Kích thước của các ngăn và cực và ghi nhãn cực.
• Các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến an toàn điện, thử nghiệm môi trường và các quy chuẩn kỹ thuật về thiết bị lưu trữ năng lượng điện hóa.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra hệ thống thuật ngữ chuyên ngành được chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thiết kế, sản xuất và thử nghiệm:

• Acquy truyền động kéo (Traction battery): Là loại acquy được thiết kế đặc biệt để cung cấp năng lượng liên tục, duy trì hoạt động cho động cơ điện của các phương tiện giao thông hoặc thiết bị nâng hạ tự hành.
• Dung lượng định mức (Rated capacity - C5): Lượng điện tích (tính bằng Ampe-giờ, Ah) mà acquy có thể cung cấp khi phóng điện với dòng điện không đổi trong thời gian 5 giờ cho đến khi điện áp đạt đến điện áp cắt quy định, ở nhiệt độ tiêu chuẩn là 30 độ C.
• Điện áp danh định (Nominal voltage): Giá trị điện áp thích hợp được sử dụng để chỉ định hoặc nhận dạng một ngăn acquy hoặc bộ acquy (thường là 2,0 V đối với mỗi ngăn đơn chì-axit).
• Điện áp cắt (Cut-off voltage): Điện áp giới hạn cuối cùng được chỉ định khi phóng điện, dưới mức này acquy không nên tiếp tục phóng điện để tránh hiện tượng phóng điện quá mức gây hỏng hóc vật lý cho các tấm cực.
• Trạng thái nạp đầy (State of charge): Trạng thái khi tất cả các chất hoạt tính trên các tấm cực của acquy đã được chuyển đổi hoàn toàn về dạng hoạt động ban đầu thông qua quá trình nạp điện đúng kỹ thuật.

Điều 4: Yêu cầu chung

Các yêu cầu chung quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng mà mọi sản phẩm acquy chì-axit truyền động kéo phải đáp ứng trước khi tiến hành các thử nghiệm chuyên sâu:

• Thiết kế và kết cấu cơ học: Acquy phải có kết cấu vững chắc, chịu được rung động, va đập cơ học mạnh xảy ra thường xuyên trong quá trình vận hành của phương tiện truyền động kéo. Vỏ và nắp acquy phải được làm bằng vật liệu cách điện, chống axit và không bị rò rỉ chất điện phân trong mọi điều kiện hoạt động bình thường.
• Đánh dấu và ghi nhãn: Các thông tin bắt buộc phải được ghi rõ ràng, bền vững trên nhãn của bộ acquy bao gồm: tên nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp, ký hiệu loại acquy, dung lượng định mức (C5), điện áp danh định, ngày sản xuất và các ký hiệu cảnh báo an toàn bắt buộc (như nguy hiểm axit, nguy cơ cháy nổ, hướng dẫn tái chế).
• Độ phân cực và ký hiệu cực: Các cực của acquy phải được ký hiệu rõ ràng bằng ký hiệu dương (+) và âm (-) bằng màu sắc hoặc dập nổi trực tiếp trên vỏ để tránh việc đấu nối sai cực gây chập cháy nguy hiểm.
• Chất điện phân (Electrolyte): Axit sunfuric (H2SO4) loãng được sử dụng làm chất điện phân phải đạt độ tinh khiết theo quy định kỹ thuật, không chứa các tạp chất kim loại hoặc hữu cơ có hại làm giảm tuổi thọ hoặc tăng tốc độ tự phóng điện của các tấm cực.

Ý nghĩa của các điều khoản đầu

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định từ Điều 1 đến Điều 4 giúp các nhà sản xuất, đơn vị thử nghiệm độc lập và người vận hành thiết lập một nền tảng kỹ thuật chuẩn xác. Điều này đảm bảo quá trình thử nghiệm hiệu suất, độ bền chu kỳ và khả năng chịu tải ở các phần tiếp theo được thực hiện trên các sản phẩm đã đạt chuẩn về mặt cơ lý và an toàn cơ bản.