Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11453-1:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11453-1:2016 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5565-1:1999. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với vani có nguồn gốc từ loài Vanilla fragrans (Salisbury) Ames (thường được biết đến với tên đồng nghĩa là Vanilla planifolia Andrews). Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng giúp định hình tiêu chuẩn chất lượng, phân loại và đánh giá sản phẩm vani thương mại trên thị trường Việt Nam và quốc tế.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định cụ thể các yêu cầu đối với vani thương phẩm thuộc loài Vanilla fragrans (Salisbury) Ames. Các quy định áp dụng cho các dạng sản phẩm vani sau:

• Quả vani nguyên bản (được thu hoạch, phơi sấy và xử lý theo đúng quy trình kỹ thuật).
• Vani cắt khúc (quả vani được cắt thành các đoạn ngắn có chủ đích).
• Vani vụn (các mảnh quả vani bị vỡ hoặc tách ra trong quá trình chế biến và vận chuyển).

Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại chiết xuất vani hoặc các sản phẩm hương liệu vani tổng hợp.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tổ chức và cá nhân cần viện dẫn và phối hợp áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế liên quan về phương pháp thử và phân tích nông sản, bao gồm:

• TCVN 4889 (ISO 948) về gia vị và gia vị thảo mộc - Lấy mẫu.
• TCVN 7039 (ISO 1208) về xác định hàm lượng tro không tan trong axit.
• ISO 927 về xác định hàm lượng tạp chất ngoại lai trong gia vị.
• ISO 939 về xác định hàm lượng nước (độ ẩm) bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước.
• TCVN 11453-2 (ISO 5565-2) về Vani - Phần 2: Phương pháp thử.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa rõ ràng nhằm thống nhất cách hiểu trong giao dịch thương mại và kiểm định chất lượng:

• Quả vani (Vanilla in pods): Quả chín chưa mở hoặc đã mở một phần của cây vani, được xử lý bằng các phương pháp thích hợp để làm xuất hiện mùi thơm đặc trưng. Quả có dạng hình trụ, thon dài, màu từ nâu sẫm đến đen, bề mặt có thể có nếp nhăn.
• Vani cắt khúc (Cut vanilla): Quả vani được cắt thành các đoạn nhỏ, có thể có hoặc không có hạt lộ ra ngoài, nhưng vẫn giữ được các đặc tính chất lượng của quả vani nguyên.
• Vani vụn (Bulk vanilla / Loose vanilla): Các phần quả vani bị vỡ, rách hoặc các quả có kích thước quá nhỏ, không đủ tiêu chuẩn xếp vào nhóm quả nguyên hoặc cắt khúc, thường được dùng cho mục đích chiết xuất công nghiệp.

Các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi (Điều 4)

Điều 4 quy định chi tiết các tiêu chuẩn chất lượng mà sản phẩm vani phải đáp ứng trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường:

• Yêu cầu cảm quan: Vani phải có mùi thơm đặc trưng, đậm đà của vanillin tự nhiên, không được có mùi mốc, mùi khét, mùi dầu hỏa hoặc bất kỳ mùi lạ nào khác. Quả vani phải mềm dẻo, không bị khô cứng hoặc giòn gãy (đối với các hạng chất lượng cao).
• Yêu cầu vật lý và hóa học: Tiêu chuẩn quy định giới hạn nghiêm ngặt về các chỉ số hóa lý bao gồm độ ẩm tối đa cho phép đối với từng phân hạng vani (dao động từ 25% đến 38% tùy loại), hàm lượng vanillin tối thiểu (thường không được thấp hơn 1,5% tính theo khối lượng chất khô), và hàm lượng tro tổng số không vượt quá mức quy định.
• Phân hạng chất lượng: Vani được phân thành các hạng chất lượng khác nhau (Hạng 1, Hạng 2, Hạng 3, Hạng 4) dựa trên các tiêu chí như chiều dài quả, độ ẩm, màu sắc, độ dẻo và sự xuất hiện của các vết nứt hoặc khuyết tật trên vỏ quả. Việc phân hạng này giúp định giá thương mại chính xác và minh bạch.