Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10675:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10675:2015 quy định phương pháp xác định hàm lượng niken tổng số trong phân bón bằng phương pháp phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa (F-AAS). Đây là tài liệu kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm, cơ quan quản lý và doanh nghiệp sản xuất phân bón kiểm soát chính xác hàm lượng kim loại nặng niken, đảm bảo chất lượng sản phẩm và an toàn môi trường theo quy định pháp luật Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc xác định hàm lượng niken tổng số trong các loại phân bón vô cơ, phân bón hữu cơ và phân bón sinh học.
• Phương pháp phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa được thiết lập để phân tích niken ở các dải nồng độ thông thường có trong phân bón thương mại, đảm bảo độ nhạy và độ lặp lại cao.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn là bộ phận không thể tách rời khi áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất.
• TCVN 4851 (ISO 3696): Nước dùng cho phòng thí nghiệm phân tích - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử.
• TCVN 9486: Phân bón - Phương pháp lấy mẫu.
• TCVN 10683: Phân bón - Chuẩn bị mẫu thử để xác định các chỉ tiêu hóa học và vật lý.

Nguyên lý của phương pháp (Điều 3)

• Quá trình xử lý mẫu: Mẫu phân bón được phân hủy bằng hỗn hợp axit mạnh (thường là axit nitric và axit clohydric hoặc axit pecloric) ở nhiệt độ thích hợp để giải phóng hoàn toàn niken từ các liên kết hữu cơ và vô cơ, chuyển hóa niken tổng số sang dạng ion hòa tan trong dung dịch axit.
• Quá trình đo phổ: Dung dịch mẫu sau khi xử lý được phun trực tiếp vào ngọn lửa không khí - axetylen của thiết bị quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS).
• Xác định hàm lượng: Đo độ hấp thụ quang học của các nguyên tử niken tự do ở vạch phổ đặc trưng có bước sóng 232,0 nm. Hàm lượng niken trong mẫu được xác định dựa trên đường chuẩn xây dựng từ dãy dung dịch niken tiêu chuẩn có nồng độ đã biết.

Hóa chất, thuốc thử và thiết bị dụng cụ (Điều 4)

• Yêu cầu về hóa chất: Tất cả các hóa chất, axit sử dụng trong quá trình phân tích phải là loại tinh khiết hóa học dùng cho phân tích phổ (độ tinh khiết cao) để tránh nhiễm bẩn niken từ môi trường bên ngoài.
• Nước dùng trong phân tích: Phải sử dụng nước cất hai lần hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, phù hợp với Loại 2 hoặc Loại 3 của tiêu chuẩn TCVN 4851 (ISO 3696).
• Axit nitric (HNO3) đậm đặc: Có khối lượng riêng d = 1,40 g/ml đến 1,42 g/ml, dùng để phân hủy mẫu và chuẩn bị các dung dịch axit loãng.
• Axit clohydric (HCl) đậm đặc: Có khối lượng riêng d = 1,19 g/ml, phối hợp tạo hỗn hợp phân hủy mẫu mạnh mẽ.
• Dung dịch tiêu chuẩn niken gốc (1000 mg/L): Được chuẩn bị từ niken kim loại tinh khiết hoặc sử dụng dung dịch chuẩn thương mại có chứng nhận chất lượng.
• Dung dịch tiêu chuẩn làm việc: Được pha loãng từ dung dịch gốc bằng dung dịch axit nitric loãng để xây dựng đường chuẩn đo phổ.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của tiêu chuẩn

Việc áp dụng TCVN 10675:2015 giúp chuẩn hóa quy trình phân tích niken trong phân bón trên phạm vi cả nước. Niken là một nguyên tố vi lượng nhưng ở hàm lượng cao có thể gây độc cho cây trồng và tích lũy trong chuỗi thức ăn gây hại cho sức khỏe con người. Do đó, phương pháp này là công cụ kỹ thuật đắc lực phục vụ công tác quản lý nhà nước về chất lượng phân bón, bảo vệ môi trường đất và nông sản xuất khẩu.