Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10356:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO 15510:2014) do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 17 Thép biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định chi tiết về thành phần hóa học của các loại thép không gỉ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định thành phần hóa học của các mác thép không gỉ được phân loại theo cấu trúc vi mô và tính chất sử dụng. Tiêu chuẩn áp dụng đối với các sản phẩm thép không gỉ bán thành phẩm, thép thanh, thép dây, thép hình, thép tấm, thép lá, thép dải, ống và các sản phẩm liên quan khác được sản xuất từ thép không gỉ nhằm phục vụ cho nhu cầu chế tạo, xây dựng và thương mại.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn TCVN 10356:2017 tập trung vào việc chuẩn hóa hàm lượng các nguyên tố hóa học cấu thành nên các nhóm thép không gỉ khác nhau, đảm bảo tính đồng nhất và chất lượng sản phẩm trong sản xuất và lưu thông. Các nội dung chính bao gồm:

1. Quy định chung về thành phần hóa học

• Hàm lượng các nguyên tố hóa học chính như Crom (Cr), Niken (Ni), Cacbon (C), Mangan (Mn), Silic (Si), Phốt pho (P), Lưu huỳnh (S) và các nguyên tố hợp kim đặc biệt khác được quy định cụ thể cho từng mác thép cụ thể.
• Giới hạn tỷ lệ phần trăm khối lượng của từng nguyên tố được xác định bằng các phương pháp phân tích hóa học tiêu chuẩn để đảm bảo độ chính xác cao nhất.
• Sự phân loại mác thép dựa trên tỷ lệ tối thiểu của Crom (thường từ 10,5% trở lên) để đảm bảo khả năng chống ăn mòn đặc trưng của thép không gỉ.

2. Phân loại các nhóm thép không gỉ chính

• Thép không gỉ Austenitic: Là nhóm thép phổ biến nhất, chứa hàm lượng niken cao (thường từ 8% đến 20%) và crom (từ 16% đến 26%). Nhóm này có khả năng chống ăn mòn xuất sắc, tính dẻo cao, dễ gia công và không có từ tính ở trạng thái ủ.
• Thép không gỉ Ferritic: Chứa crom là nguyên tố hợp kim chính (từ 10,5% đến 30%) và hàm lượng cacbon thấp. Nhóm này có từ tính, khả năng chống ăn mòn tốt trong môi trường chứa clorua nhưng độ dẻo dai kém hơn nhóm Austenitic.
• Thép không gỉ Martensitic: Có hàm lượng cacbon cao hơn (từ 0,1% đến 1,2%) và crom từ 11,5% đến 18%. Nhóm này có thể tôi cứng bằng phương pháp nhiệt luyện, mang lại độ cứng và độ bền cơ học cao nhưng khả năng chống ăn mòn thấp hơn hai nhóm trên.
• Thép không gỉ Austenitic-Ferritic (Duplex): Có cấu trúc hỗn hợp giữa Austenitic và Ferritic với tỷ lệ xấp xỉ bằng nhau. Nhóm này kết hợp được các ưu điểm vượt trội của cả hai nhóm như độ bền cơ học cao và khả năng chống nứt do ăn mòn ứng suất cực tốt.
• Thép không gỉ hóa bền tiết pha (Precipitation hardening): Chứa các nguyên tố hợp kim bổ sung như đồng, nhôm, titan cho phép tăng cường độ bền của vật liệu thông qua quá trình xử lý nhiệt tiết pha.

3. Yêu cầu về sai lệch cho phép trong phân tích sản phẩm

• Tiêu chuẩn quy định rõ mức sai lệch cho phép giữa kết quả phân tích đúc (phân tích mẻ nấu) do nhà sản xuất cung cấp và kết quả phân tích kiểm tra trên sản phẩm thực tế.
• Các giới hạn sai lệch này giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm đầu ra, đồng thời làm căn cứ pháp lý để giải quyết các tranh chấp thương mại liên quan đến chất lượng vật liệu.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10356:2017 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đóng vai trò là tài liệu kỹ thuật chuẩn mực cho các hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kiểm định chất lượng và kinh doanh các sản phẩm thép không gỉ tại Việt Nam.