Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10312:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 16987:2003) về Ván gỗ nhân tạo - Xác định độ bền ẩm - Phương pháp kiểm tra theo định kỳ quy định phương pháp thử nghiệm hiệu quả nhằm đánh giá khả năng chống chịu của ván gỗ nhân tạo dưới tác động tuần hoàn của độ ẩm và nhiệt độ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại ván gỗ nhân tạo, đặc biệt là ván dăm và ván sợi, có yêu cầu kỹ thuật về khả năng chịu ẩm trong quá trình sử dụng thực tế.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các phòng thử nghiệm, tổ chức chứng nhận chất lượng, cùng các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh ván gỗ nhân tạo tại Việt Nam nhằm kiểm soát và công bố chất lượng sản phẩm.

Nguyên tắc của phương pháp thử nghiệm

Phương pháp xác định độ bền ẩm theo định kỳ dựa trên việc cho các mẫu thử chịu tác động liên tục qua các chu kỳ thay đổi môi trường khắc nghiệt bao gồm ngâm nước, đông lạnh và sấy khô ở nhiệt độ cao. Sau khi hoàn thành các chu kỳ này, mẫu thử được kiểm tra các đặc tính cơ lý để so sánh với mẫu tiêu chuẩn, từ đó xác định mức độ suy giảm chất lượng do ẩm.

Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Bể ngâm nước: Phải có hệ thống kiểm soát nhiệt độ để duy trì nước ở mức nhiệt độ quy định ổn định trong suốt quá trình ngâm mẫu.
• Thiết bị đông lạnh: Buồng lạnh phải có khả năng hạ nhiệt độ xuống sâu và duy trì ổn định trong khoảng từ -12 độ C đến -25 độ C để đảm bảo nước trong mẫu thử được đóng băng hoàn toàn.
• Tủ sấy phòng thí nghiệm: Tủ sấy cần có hệ thống lưu thông không khí cưỡng bức và khả năng khống chế nhiệt độ chính xác ở mức khoảng 70 độ C để làm khô mẫu thử hiệu quả.
• Dụng cụ đo lường: Thước cặp có độ chính xác cao để đo kích thước, cân kỹ thuật để xác định khối lượng và máy thử vạn năng để đo lực liên kết nội (độ bền kéo vuông góc).

Quy trình chuẩn bị và ổn định mẫu thử

• Mẫu thử phải được cắt từ các tấm ván thành phẩm theo đúng kích thước hình học quy định cho từng loại phép thử cơ lý tiếp theo.
• Trước khi tiến hành thử nghiệm chu kỳ, tất cả các mẫu thử phải được đặt trong buồng ổn định khí hậu (nhiệt độ và độ ẩm tương đối tiêu chuẩn) cho đến khi khối lượng của mẫu đạt đến trạng thái cân bằng không đổi.

Các bước tiến hành thử nghiệm chu kỳ

Quy trình thử nghiệm định kỳ được thực hiện liên tục qua ba giai đoạn chính trong mỗi chu kỳ:

• Giai đoạn ngâm nước: Mẫu thử được ngâm ngập hoàn toàn trong bể nước ở nhiệt độ tiêu chuẩn trong một khoảng thời gian xác định để đảm bảo độ ẩm thấm sâu vào cấu trúc bên trong của ván.
• Giai đoạn đông lạnh: Ngay sau khi lấy ra khỏi bể nước và để ráo sơ bộ, mẫu thử được chuyển ngay vào buồng đông lạnh. Quá trình này làm đóng băng lượng nước hấp thụ, tạo ra áp lực nội tại lên các liên kết keo và sợi gỗ.
• Giai đoạn sấy khô: Mẫu thử sau khi đông lạnh được chuyển trực tiếp vào tủ sấy ở nhiệt độ cao để làm bay hơi hoàn toàn lượng nước đá đã tan, đưa ván về trạng thái khô nóng.

Quy trình trên được lặp lại liên tục theo đúng số chu kỳ quy định trong tiêu chuẩn trước khi chuyển sang bước đánh giá cơ lý.

Đánh giá kết quả và báo cáo thử nghiệm

• Sau chu kỳ thử nghiệm cuối cùng, mẫu thử được để nguội và ổn định lại trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn.
• Tiến hành đo độ bền kéo vuông góc với mặt ván (lực liên kết nội) hoặc độ trương nở chiều dày của mẫu đã qua xử lý.
• Độ bền ẩm được xác định bằng tỷ lệ phần trăm giữa giá trị cơ lý của mẫu sau thử nghiệm chu kỳ so với giá trị của mẫu đối chứng ban đầu.
• Báo cáo thử nghiệm phải thể hiện rõ ràng thông tin mẫu, các thông số kỹ thuật của chu kỳ thực tế, kết quả đo chi tiết và mọi hiện tượng bất thường xuất hiện trên bề mặt mẫu trong quá trình thử nghiệm.